تبليغاتX
زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست
 جشنواره ربنا در الشتر

جشنواره استاني ربنا  به مناسبت ماه مبارك رمضان  در شهرستان الشتر برگزار گرديد

به گزارش روابط عمومي اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي الشتر :

جشنواره خياباني ربنا به مناسبت ماه مبارك رمضان و به همت اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي  لرستان در شهرستان الشتر برگزار گرديد

اين مراسم با شكوه  با حضور جناب آقاي كمالوند معاونت محترم اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي لرستان  ، هنرمندان سراسر استان و مسوولين ادارات شهرستان الشتر و عموم علاقمندان به  فرهنگ و هنر ، در رشته هاي خوشنويسي ( خطوط ايراني ) و گرافيك  عصر روز شنبه مورخ 14/6/88 در پارك شهيد رجایی برگزار گرديد

بر اساس همين گزارش ، آقاي كمالوند طي سخناني ضمن تشكر از همكاران اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي الشتر و انجمنهاي تجسمي و خوشنويسي شهرستان  به لحاظ برپايي چنين جشنواره باشكوهي ، برگزاري جشنواره ربنا در الشتر را چهارمين جشنواره خياباني برگزار شده در طي سال جاري در استان معرفي نمود و ابراز اميد واري نمود با توجه به مصوبه شوراي راهبردي و نظارت اداره كل تا پايان سال تعداد چنين جشنواره هايي به 8 مورد برسد.

 ايشان هدف از برگزاري  جشنواره استاني ربنا در الشتر را ايجاد انگيزه و روحيه تعامل  بين هنر مندان استان و آشنايي هنرمندان با يكديگر و رقابت در يك فضاي معنوي  به خاطر قرار گرفتن در ماه پرفيض و بركت رمضان عنوان نمود .

آقاي كمالوند :  برگزاري كليه 8 حشنواره خياباني مصوب  را در ايام و اعياد مذهبي  بيان نمود و ميزباني شهرستانهاي كوچكي مثل الشتر را فرصتي مناسب جهت نشان دادن ظرفيتهاي فرهنگي ، هنري و معنويي  به ساير شهرستانهاي بزرگ   را مورد تاكيد قرار داد.

 وي زبان هنر را گيرا ترين زبان و جايگاه هنرهاي تجسمي  را در بالاترين  مقام نسبت به ساير هنرها در استان  توصيف نمود  ،  معاونت محترم اداره كل بيشترين مقامهاي هنري  كسب شده توسط هنرمندان استان در سطح  كشور  را دررشته تجسمي عنوان نمود و بدين جهت توجه و اهميت دادن به اين رشته هنري را از اولويتهاي كاري خود برشمرد  .

در پايان مراسم با راي هيئت محترم داوران در دو رشته خوشنويسي  و گرافيك  نفرات برتر مشخص و هدايايي به آنان تقديم گرديد ، و از كليه شركت كنندگان تقدير بعمل آمد .

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه شانزدهم شهریور 1388  |
 اتللو (Othello) ویلیام شکسپیر

othello

 

 

Act 1 - Scene 1

Venice. A street.

Enter RODERIGO and IAGO

RODERIGO

Tush! never tell me; I take it much unkindly
That thou, Iago, who hast had my purse
As if the strings were thine, shouldst know of this.

IAGO

'Sblood, but you will not hear me:
If ever I did dream of such a matter, Abhor me.

RODERIGO

Thou told'st me thou didst hold him in thy hate.

IAGO

Despise me, if I do not. Three great ones of the city,
In personal suit to make me his lieutenant,
Off-capp'd to him: and, by the faith of man,
I know my price, I am worth no worse a place:
But he; as loving his own pride and purposes,
Evades them, with a bombast circumstance
Horribly stuff'd with epithets of war;
And, in conclusion,
Nonsuits my mediators; for, 'Certes,' says he,
'I have already chose my officer.'
And what was he?
Forsooth, a great arithmetician,
One Michael Cassio, a Florentine,
A fellow almost damn'd in a fair wife;
That never set a squadron in the field,
Nor the division of a battle knows
More than a spinster; unless the bookish theoric,
Wherein the toged consuls can propose
As masterly as he: mere prattle, without practise,
Is all his soldiership. But he, sir, had the election:
And I, of whom his eyes had seen the proof
At Rhodes, at Cyprus and on other grounds
Christian and heathen, must be be-lee'd and calm'd
By debitor and creditor: this counter-caster,
He, in good time, must his lieutenant be,
And I–God bless the mark!–his Moorship's ancient.

RODERIGO

By heaven, I rather would have been his hangman.

IAGO

Why, there's no remedy; 'tis the curse of service,
Preferment goes by letter and affection,
And not by old gradation, where each second
Stood heir to the first. Now, sir, be judge yourself,
Whether I in any just term am affined
To love the Moor.

RODERIGO

I would not follow him then.

IAGO

O, sir, content you;
I follow him to serve my turn upon him:
We cannot all be masters, nor all masters
Cannot be truly follow'd. You shall mark
Many a duteous and knee-crooking knave,
That, doting on his own obsequious bondage,
Wears out his time, much like his master's ass,
For nought but provender, and when he's old, cashier'd:
Whip me such honest knaves. Others there are
Who, trimm'd in forms and visages of duty,
Keep yet their hearts attending on themselves,
And, throwing but shows of service on their lords,
Do well thrive by them and when they have lined
their coats
Do themselves homage: these fellows have some soul;
And such a one do I profess myself. For, sir,
It is as sure as you are Roderigo,
Were I the Moor, I would not be Iago:
In following him, I follow but myself;
Heaven is my judge, not I for love and duty,
But seeming so, for my peculiar end:
For when my outward action doth demonstrate
The native act and figure of my

 

Act 1 - Scene 2

Another street.

Enter OTHELLO, IAGO, and Attendants with torches

IAGO

Though in the trade of war I have slain men,
Yet do I hold it very stuff o' the conscience
To do no contrived murder: I lack iniquity
Sometimes to do me service: nine or ten times
I had thought to have yerk'd him here under the ribs.

OTHELLO

'Tis better as it is.

IAGO

Nay, but he prated,
And spoke such scurvy and provoking terms
Against your honour
That, with the little godliness I have,
I did full hard forbear him. But, I pray you, sir,
Are you fast married? Be assured of this,
That the magnifico is much beloved,
And hath in his effect a voice potential
As double as the duke's: he will divorce you;
Or put upon you what restraint and grievance
The law, with all his might to enforce it on,
Will give him cable.

OTHELLO

Let him do his spite:
My services which I have done the signiory
Shall out-tongue his complaints. 'Tis yet to know,–
Which, when I know that boasting is an honour,
I shall promulgate–I fetch my life and being
From men of royal siege, and my demerits
May speak unbonneted to as proud a fortune
As this that I have reach'd: for know, Iago,
But that I love the gentle Desdemona,
I would not my unhoused free condition
Put into circumscription and confine
For the sea's worth. But, look! what lights come yond?

IAGO

Those are the raised father and his friends:
You were best go in.

OTHELLO Not I

I must be found:
My parts, my title and my perfect soul
Shall manifest me rightly. Is it they?

IAGO

By Janus, I think no.

Enter CASSIO, and certain Officers with torches

OTHELLO

The servants of the duke, and my lieutenant.
The goodness of the night upon you, friends!
What is the news?

CASSIO

The duke does greet you, general,
And he requires your haste-post-haste appearance,
Even on the instant.

OTHELLO

What is the matter, think you?

 

 

Act 1 - Scene 3

A council-chamber.

The DUKE and Senators sitting at a table; Officers attending

DUKE OF VENICE

There is no composition in these news
That gives them credit.

First Senator

Indeed, they are disproportion'd;
My letters say a hundred and seven galleys.

DUKE OF VENICE

And mine, a hundred and forty.

Second Senator

And mine, two hundred:
But though they jump not on a just account,–
As in these cases, where the aim reports,
'Tis oft with difference–yet do they all confirm
A Turkish fleet, and bearing up to Cyprus.

DUKE OF VENICE

Nay, it is possible enough to judgment:
I do not so secure me in the error,
But the main article I do approve
In fearful sense.

Sailor

[Within] What, ho! what, ho! what, ho!

First Officer

A messenger from the galleys.

Enter a Sailor

DUKE OF VENICE

Now, what's the business?

Sailor

The Turkish preparation makes for Rhodes;
So was I bid report here to the state
By Signior Angelo.

DUKE OF VENICE

How say you by this change?

First Senator

This cannot be,
By no assay of reason: 'tis a pageant,
To keep us in false gaze. When we consider
The importancy of Cyprus to the Turk,
And let ourselves again but understand,
That as it more concerns the Turk than Rhodes,
So may he with more facile question bear it,
For that it stands not in such warlike brace,
But altogether lacks the abilities
That Rhodes is dress'd in: if we make thought of this,
We must not think the Turk is so unskilful
To leave that latest which concerns him first,
Neglecting an attempt of ease and gain,
To wake and wage a danger profitless.

 

 

Act 2 - Scene 1

A Sea-port in Cyprus. An open place near the quay.

Enter MONTANO and two Gentlemen

MONTANO

What from the cape can you discern at sea?

First Gentleman

Nothing at all: it is a highwrought flood;
I cannot, 'twixt the heaven and the main,
Descry a sail.

MONTANO

Methinks the wind hath spoke aloud at land;
A fuller blast ne'er shook our battlements:
If it hath ruffian'd so upon the sea,
What ribs of oak, when mountains melt on them,
Can hold the mortise? What shall we hear of this?

Second Gentleman

A segregation of the Turkish fleet:
For do but stand upon the foaming shore,
The chidden billow seems to pelt the clouds;
The wind-shaked surge, with high and monstrous mane,
seems to cast water on the burning bear,
And quench the guards of the ever-fixed pole:
I never did like molestation view
On the enchafed flood.

MONTANO

If that the Turkish fleet
Be not enshelter'd and embay'd, they are drown'd:
It is impossible they bear it out.

Enter a third Gentleman

Third Gentleman

News, lads! our wars are done.
The desperate tempest hath so bang'd the Turks,
That their designment halts: a noble ship of Venice
Hath seen a grievous wreck and sufferance
On most part of their fleet.

MONTANO

How! is this true?

Third Gentleman

The ship is here put in,
A Veronesa; Michael Cassio,
Lieutenant to the warlike Moor Othello,
Is come on shore: the Moor himself at sea,
And is in full commission here for Cyprus.

MONTANO

I am glad on't; 'tis a worthy governor.

Third Gentleman

But this same Cassio, though he speak of comfort
Touching the Turkish loss, yet he looks sadly,
And prays the Moor be safe; for they were parted
With foul and violent tempest.

 

Act 2 - Scene 2

A street.

Enter a Herald with a proclamation; People following

Herald

It is Othello's pleasure, our noble and valiant
general, that, upon certain tidings now arrived,
importing the mere perdition of the Turkish fleet,
every man put himself into triumph; some to dance,
some to make bonfires, each man to what sport and
revels his addiction leads him: for, besides these
beneficial news, it is the celebration of his
nuptial. So much was his pleasure should be
proclaimed. All offices are open, and there is full
liberty of feasting from this present hour of five
till the bell have told eleven. Heaven bless the
isle of Cyprus and our noble general Othello!

Exeunt

 

Act 2 - Scene 3

A hall in the castle.

Enter OTHELLO, DESDEMONA, CASSIO, and Attendants

OTHELLO

Good Michael, look you to the guard to-night:
Let's teach ourselves that honourable stop,
Not to outsport discretion.

CASSIO

Iago hath direction what to do;
But, notwithstanding, with my personal eye
Will I look to't.

OTHELLO

Iago is most honest.
Michael, good night: to-morrow with your earliest
Let me have speech with you.

To DESDEMONA

Come, my dear love,
The purchase made, the fruits are to ensue;
That profit's yet to come 'tween me and you.
Good night.

Exeunt OTHELLO, DESDEMONA, and Attendants

Enter IAGO

CASSIO

Welcome, Iago; we must to the watch.

IAGO

Not this hour, lieutenant; 'tis not yet ten o' the
clock. Our general cast us thus early for the love
of his Desdemona; who let us not therefore blame:
he hath not yet made wanton the night with her; and
she is sport for Jove.

CASSIO

She's a most exquisite lady.

IAGO

And, I'll warrant her, fun of game.

CASSIO

Indeed, she's a most fresh and delicate creature.

IAGO

What an eye she has! methinks it sounds a parley of
provocation.

CASSIO

An inviting eye; and yet methinks right modest.

IAGO

And when she speaks, is it not an alarum to love?

 

 

Act 3 - Scene 1

Before the castle.

Enter CASSIO and some Musicians

CASSIO

Masters, play here; I will content your pains;
Something that's brief; and bid 'Good morrow, general.'

Music

Enter Clown

Clown

Why masters, have your instruments been in Naples,
that they speak i' the nose thus?

First Musician

How, sir, how!

Clown

Are these, I pray you, wind-instruments?

First Musician

Ay, marry, are they, sir.

Clown

O, thereby hangs a tail.

First Musician

Whereby hangs a tale, sir?

Clown

Marry. sir, by many a wind-instrument that I know.
But, masters, here's money for you: and the general
so likes your music, that he desires you, for love's
sake, to make no more noise with it.

First Musician

Well, sir, we will not.

Clown

If you have any music that may not be heard, to't
again: but, as they say to hear music the general
does not greatly care.

First Musician

We have none such, sir.

 

 

Act 3 - Scene 2

A room in the castle.

Enter OTHELLO, IAGO, and Gentlemen

OTHELLO

These letters give, Iago, to the pilot;
And by him do my duties to the senate:
That done, I will be walking on the works;
Repair there to me.

IAGO

Well, my good lord, I'll do't.

OTHELLO

This fortification, gentlemen, shall we see't?

Gentleman

We'll wait upon your lordship.

Exeunt

 

 

Act 3 - Scene 3

The garden of the castle.

Enter DESDEMONA, CASSIO, and EMILIA

DESDEMONA

Be thou assured, good Cassio, I will do
All my abilities in thy behalf.

EMILIA

Good madam, do: I warrant it grieves my husband,
As if the case were his.

DESDEMONA

O, that's an honest fellow. Do not doubt, Cassio,
But I will have my lord and you again
As friendly as you were.

CASSIO

Bounteous madam,
Whatever shall become of Michael Cassio,
He's never any thing but your true servant.

DESDEMONA

I know't; I thank you. You do love my lord:
You have known him long; and be you well assured
He shall in strangeness stand no further off
Than in a polite distance.

CASSIO

Ay, but, lady,
That policy may either last so long,
Or feed upon such nice and waterish diet,
Or breed itself so out of circumstance,
That, I being absent and my place supplied,
My general will forget my love and service.

DESDEMONA

Do not doubt that; before Emilia here
I give thee warrant of thy place: assure thee,
If I do vow a friendship, I'll perform it
To the last article: my lord shall never rest;
I'll watch him tame and talk him out of patience;
His bed shall seem a school, his board a shrift;
I'll intermingle every thing he does
With Cassio's suit: therefore be merry, Cassio;
For thy solicitor shall rather die
Than give thy cause away.

EMILIA

Madam, here comes my lord.

CASSIO

Madam, I'll take my leave.

DESDEMONA

Why, stay, and hear me speak.

CASSIO

Madam, not now: I am very ill at ease,
Unfit for mine own purposes.

 

 

Act 3 - Scene 4

Before the castle.

Enter DESDEMONA, EMILIA, and Clown

DESDEMONA

Do you know, sirrah, where Lieutenant Cassio lies?

Clown

I dare not say he lies any where.

DESDEMONA

Why, man?

Clown

He's a soldier, and for one to say a soldier lies,
is stabbing.

DESDEMONA

Go to: where lodges he?

Clown

To tell you where he lodges, is to tell you where I lie.

DESDEMONA

Can any thing be made of this?

Clown

I know not where he lodges, and for me to devise a
lodging and say he lies here or he lies there, were
to lie in mine own throat.

DESDEMONA

Can you inquire him out, and be edified by report?

Clown

I will catechise the world for him; that is, make
questions, and by them answer.

DESDEMONA

Seek him, bid him come hither: tell him I have
moved my lord on his behalf, and hope all will be well.

Clown

To do this is within the compass of man's wit: and
therefore I will attempt the doing it.

Exit

DESDEMONA

Where should I lose that handkerchief, Emilia?

 

 

Act 4 - Scene 1

Cyprus. Before the castle.

Enter OTHELLO and IAGO

IAGO

Will you think so?

OTHELLO

Think so, Iago!

IAGO

What,
To kiss in private?

OTHELLO

An unauthorized kiss.

IAGO

Or to be naked with her friend in bed
An hour or more, not meaning any harm?

OTHELLO

Naked in bed, Iago, and not mean harm!
It is hypocrisy against the devil:
They that mean virtuously, and yet do so,
The devil their virtue tempts, and they tempt heaven.

IAGO

So they do nothing, 'tis a venial slip:
But if I give my wife a handkerchief,–

OTHELLO

What then?

IAGO

Why, then, 'tis hers, my lord; and, being hers,
She may, I think, bestow't on any man.

OTHELLO

She is protectress of her honour too:
May she give that?

IAGO

Her honour is an essence that's not seen;
They have it very oft that have it not:
But, for the handkerchief,–

OTHELLO

By heaven, I would most gladly have forgot it.
Thou said'st, it comes o'er my memory,
As doth the raven o'er the infected house,
Boding to all–he had my handkerchief.

IAGO

Ay, what of that?

 

 

Act 4 - Scene 2

A room in the castle.

Enter OTHELLO and EMILIA

OTHELLO

You have seen nothing then?

EMILIA

Nor ever heard, nor ever did suspect.

OTHELLO

Yes, you have seen Cassio and she together.

EMILIA

But then I saw no harm, and then I heard
Each syllable that breath made up between them.

OTHELLO

What, did they never whisper?

EMILIA

Never, my lord.

OTHELLO

Nor send you out o' the way?

EMILIA

Never.

OTHELLO

To fetch her fan, her gloves, her mask, nor nothing?

EMILIA

Never, my lord.

OTHELLO

That's strange.

EMILIA

I durst, my lord, to wager she is honest,
Lay down my soul at stake: if you think other,
Remove your thought; it doth abuse your bosom.
If any wretch have put this in your head,
Let heaven requite it with the serpent's curse!
For, if she be not honest, chaste, and true,
There's no man happy; the purest of their wives
Is foul as slander.

 

 

Act 4 - Scene 3

Another room In the castle.

Enter OTHELLO, LODOVICO, DESDEMONA, EMILIA and Attendants

LODOVICO

I do beseech you, sir, trouble yourself no further.

OTHELLO

O, pardon me: 'twill do me good to walk.

LODOVICO

Madam, good night; I humbly thank your ladyship.

DESDEMONA

Your honour is most welcome.

OTHELLO

Will you walk, sir?
O, –Desdemona,–

DESDEMONA

My lord?

OTHELLO

Get you to bed on the instant; I will be returned
forthwith: dismiss your attendant there: look it be done.

DESDEMONA

I will, my lord.

Exeunt OTHELLO, LODOVICO, and Attendants

EMILIA

How goes it now? he looks gentler than he did.

DESDEMONA

He says he will return incontinent:
He hath commanded me to go to bed,
And bade me to dismiss you.

EMILIA

Dismiss me!

DESDEMONA

It was his bidding: therefore, good Emilia,.
Give me my nightly wearing, and adieu:
We must not now displease him.

EMILIA

I would you had never seen him!

 

 

Act 5 - Scene 1

Cyprus. A street.

Enter IAGO and RODERIGO

IAGO

Here, stand behind this bulk; straight will he come:
Wear thy good rapier bare, and put it home:
Quick, quick; fear nothing; I'll be at thy elbow:
It makes us, or it mars us; think on that,
And fix most firm thy resolution.

RODERIGO

Be near at hand; I may miscarry in't.

IAGO

Here, at thy hand: be bold, and take thy stand.

Retires

RODERIGO

I have no great devotion to the deed;
And yet he hath given me satisfying reasons:
'Tis but a man gone. Forth, my sword: he dies.

IAGO

I have rubb'd this young quat almost to the sense,
And he grows angry. Now, whether he kill Cassio,
Or Cassio him, or each do kill the other,
Every way makes my gain: live Roderigo,
He calls me to a restitution large
Of gold and jewels that I bobb'd from him,
As gifts to Desdemona;
It must not be: if Cassio do remain,
He hath a daily beauty in his life
That makes me ugly; and, besides, the Moor
May unfold me to him; there stand I in much peril:
No, he must die. But so: I hear him coming.

Enter CASSIO

RODERIGO

I know his gait, 'tis he.–Villain, thou diest!

Makes a pass at CASSIO

CASSIO

That thrust had been mine enemy indeed,
But that my coat is better than thou know'st
I will make proof of thine.

Draws, and wounds RODERIGO

RODERIGO

O, I am slain!

IAGO from behind wounds CASSIO in the leg, and exit

 

 

Act 5 - Scene 2

A bedchamber in the castle: DESDEMONA in bed asleep;

a light burning.

Enter OTHELLO

OTHELLO

It is the cause, it is the cause, my soul,–
Let me not name it to you, you chaste stars!–
It is the cause. Yet I'll not shed her blood;
Nor scar that whiter skin of hers than snow,
And smooth as monumental alabaster.
Yet she must die, else she'll betray more men.
Put out the light, and then put out the light:
If I quench thee, thou flaming minister,
I can again thy former light restore,
Should I repent me: but once put out thy light,
Thou cunning'st pattern of excelling nature,
I know not where is that Promethean heat
That can thy light relume. When I have pluck'd the rose,
I cannot give it vital growth again.
It must needs wither: I'll smell it on the tree.

Kissing her

Ah balmy breath, that dost almost persuade
Justice to break her sword! One more, one more.
Be thus when thou art dead, and I will kill thee,
And love thee after. One more, and this the last:
So sweet was ne'er so fatal. I must weep,
But they are cruel tears: this sorrow's heavenly;
It strikes where it doth love. She wakes.

DESDEMONA

Who's there? Othello?

OTHELLO

Ay. Desdemona.

DESDEMONA

Will you come to bed, my lord?

OTHELLO

Have you pray'd to-night, Desdemona?

DESDEMONA

Ay, my lord.

OTHELLO

If you bethink yourself of any crime
Unreconciled as yet to heaven and grace,
Solicit for it straight.

DESDEMONA

Alas, my lord, what do you mean by that?

OTHELLO

Well, do it, and be brief; I will walk by:
I would not kill thy unprepared spirit;
No; heaven forfend! I would not kill thy soul.

 

 

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و دوم تیر 1388  |
 استقلال قهرمان لیگ برتر

 جشن قهرماني استقلال در ليگ برتر

جشن قهرماني استقلال در ليگ برتر

جشن قهرماني استقلال در ليگ برتر

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه چهاردهم اردیبهشت 1388  |
 وحشی بافقی

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در یکشنبه یکم دی 1387  |
 سعدیه_ آرامگاه سعدی

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در یکشنبه یکم دی 1387  |
 آرامگاه حضرت حافظ
|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در یکشنبه یکم دی 1387  |
 عکسهای ماهواره ای از شهر من الشتر
۱    ۲
|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در پنجشنبه سیزدهم تیر 1387  |
 دو عکس از خودم در تابستان1374
۱     ۲

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در پنجشنبه سیزدهم تیر 1387  |
 SMS عاشقانه و ادبی

1.        پرسيد به خاطر كي زنده هستي؟ با اينكه دلم مي خواست با تمام وجودم داد بزنم "بخاطر تو" بهش گفتم به خاطر هيچ كس. پرسيد پس به خاطر چه زنده هستي؟ با اينكه دلم فرياد ميزد "به خاطر تو" با يك بغض غمگين گفتم به خاطر هيچ چيز. ازش پرسيدم تو به خاطر چي زنده هستي؟ در حاليكه اشك تو چشمانش جمع شده بود گفت به خاطر كسي كه به خاطر هيچ زنده است


2.        عشق را وارد کلام کنيم تا به هر عابري سلام کنيم و به هر چهره اي تبسم داشت ما به آن چهره احترام کنيم زندگي در سلام و پاسخ اوست عمر را صرف اين پيام کنيم عابري شايد عاشقي باشد پس به هر عابري سلام کنيم.


3.        قلب مثل دو تا اتاق ديوار به ديوار هست كه يكي از اتاقها غم و ديگري شادي. مي گن آرام بخند كه تو اتاق بقلي غم را بيدار نكني دن جاي پات ميان و ميرن .


4.        ثمره عمر آدمي يك نفس است و آن نفس از براي يك همنفس است گر نفسي با نفسي هم نفس است آن يك نفس از براي عمري بس است


5.        پيش آتش دل شمع و پر پروانه يکيست گر به سر حد جنونت ببرد عشق "عماد" بي وفائي و وفاداري جانانه يکيست


6.        پيش ما سوختگان مسجد و ميخانه يکيست حرم و دير يکي، سبحه و پيمانه يکيست اينهمه جنگ و جدل حاصل کوته نظري است گر نظر پاک کني کعبه و بتخانه يکيست هرکسي قصه شوقش به زباني گويد چون نکو مينگرم حاصل افسانه يکيست اين همه قصه ز سوداي گرفتاران است ورنه از روز ازل دام يکي، دانه يکيست.


7.        زندگي را دور بزن و آن گاه که بر نوک بلند ترين قله ها رسيدي، لبخند خود را نثار تمام سنگريزه هايي کن که پايت را خراشيدند.


8.        زندگي مثل پياز است که هر برگش را ورق بزني اشکتو در مي ياره .


9.        اي كاش آشنائيها نبود يا به دنبالش جدائي ها نبود يا مرا با او نمي كردي آشنا يا مرا از او نمي كردي جدا.


10.     ميدوني فرق لبخند تو با لبخند من چيه ؟ تو وقتي شادي ميخندي،من وقتي تو شادي ميخندم.


11.     بابام گفت : عشق کشکه ! منم جواب دادم : زندگي هم آشه ؛ بدون کشک بي مزه ميشه.


12.     آرزويم اين است نرود اشك در چشم تو هرگز مگر از شوق زياد......نرود لبخند از عمق نگاهت هرگز........و به اندازه ي هر روز تو عاشق باشي........عاشق آنكه تو را مي خواهد.......و به لبخند تو از خويش رها مي گردد...... و ترا دوست بدارد به همان اندازه كه دلت مي خواهد.


13.     چهار چيز است که نمي‌توان آن‌ها را بازگرداند... سنگ ... پس از رها کردن! حرف ... پس از گفتن! موقعيت... پس از پايان يافتن! و زمان... پس از گذشتن!


14.     بعضي عشق ها آتشين اما كم عمق و سطحي هستند گردبادي بر پاي مي كنند و زود هم سرد مي شوند اما بعضي عشق ها عميق است و ملايم چون يك نخ باريك شروع مي شود و در طول زمان استمرار مي يابد.


15.     شمع داني به دم مرگ به پروانه چه گفت؟ گفت اي عاشق بيچاره فراموش شوي... سوخت پروانه ولي خوب جوابش را داد گفت طولي نکشد نيز تو خاموش شوي
سعي كن تنها باشي زيرا تنها بدنيا امدي و تنها از دنيا خواهي رفت.بگذار عظمت عشق را درك نكني.زيرا انقدر عظيم است كه تورا نابود خواهد كرد.


16.     عشقي که تو را نثاره کردم در سينه ي ديگري نخواهي يافت ... زان بوسه که بر لبانت افشاندم سوزنده تر آذري نخواهي يافت.


17.     هر کی با زمزمه عشـق دو سه روزی عـاشقـم شـد عشـق اون باعـث زجـر همـه دقایقـم شـد اون که عاشق بود و عمری از جدا شدن می ترسید همه هراس و ترسش به دروغش نمی ارزید.


18.     هيچ چيز ويرانگرتر ازاين نيست كه متوجه شويم كسي كه به آن اعتماد داشته ايم عمري فريبمان داده است يکي باش براي يک نفر ...نه تصويري مبهم در خاطره ها.


19.     زندگي کتابي است پرماجرا ، هيچگاه آنرا به خاطر يک ورقش دور مينداز


20.     حكايت جالبي ست كه فراموش شدگان هرگز فراموش كنندگان را فراموش نميكنند.


21.     ظاهر و باطن شما بايد با هم همساز باشند, هدفهايتان بايد به بلنداي قامتتان و صبر و بردباريتان به وسعت تمام وجودتان باشد. براي اينکه درون و بيرونتان يکسان پرشکوه و متعالي شود بايد براي خود فلسفه زندگي داشته باشي.


22.    زندگي 2 چيز به من آموخت: آرزوي مرگ و مرگ آرزو.


23.     سعي نكنيم بهتر يا بدتر از ديگران باشيم ، بكوشيم نسبت به خودمان بهترين باشيم - ماركوس گداوير.


24.     آنگاه که زندگي همچون ترانه اي جاري مي گردد شاد بودن آسان است اما ارزش انسان زماني آشکار مي گردد که در شرايط آشفته نيز لبخند به لب دارد


25.     عشق يک جوشش کور است و پيوندي از سر نابينايي . اما دوست داشتن پيوندي است خود آگاه و از روي بصيرت روشن و زلال عشق بيشتر از غريزه آب مي خورد و هر چه از غريزه سر زند بي ارزش است و دوست داشتن از روح طلوع مي کند و تا هر جا که يک روح ارتفاع دارد ، دوست داشتن نيز همگام با آن اوج مي يابد.


26.     هيچ کس اشکي براي ما نريخت ...هر که با ما بود از ما مي گريخت ...چند روزي ست حالم ديدنيست... حال من از اين و آن پرسيدنيست... گاه بر روي زمين زل مي زنم... گاه بر حافظ تفاءل مي زنم... حافظ ديوانه فالم را گرفت... يک غزل آمد که حالم را گرفت: ... ما زياران چشم ياري داشتيم... خود غلط بود آنچه مي پنداشتيم .


27.     پرسيد که چرا دير کرده است ؟ نکند دل ديگري اورا اسير کرده است ؟ خنديدم و گفتم او فقط اسير من ‏است تنها دقايقي چند تاخير کرده است گفتم امروز هوا سرد بوده است شايد موعد قرار تغيير کرده است ‏خنديد به سادگيم آينه و گفت احساس پاک تو را زنجير کرده است گفتم از عشق من چنين سخن مگوي ‏گفت : خوابي سالها دير کرده است در ايينه به خود نگاه ميکنم آه عشق او عجيب مرا پير کرده است راست ‏گفت آيينه که منتظر نباش او براي هميشه دير کرده است....


28.     عشق شايد تنها جايزه ي اين روزگار نامهربان است كه براي بردنش نيازي به پارتي نيست !! برايش مهم نيست كه تو "شاهي يا گدا" ! مردي يا زن ! هر چه كه هستي ، باش ! فقط تنها شرطش اين است كه ارزش آن را بشناسي و حرمتش را نگه داري


29.     زير پلکت سايه بانم ميدهي؟ سوختم آيا پناهم ميدهي؟ آتشي افتاده بر جان و دلم ، قطره آبي بر لبانم ميدهي؟ ميهمان جان جانان گر شوم ، ميزباني را نشانم ميدهي؟ تا بياسايم دمي در پاي عشق ، زير چترت سرپناهم ميدهي؟ اي جواب پرسش بي پاسخم ، عشق را آيا نشانم ميدهي؟ رو مگردان نازنين با گوشه چشمت بگو در شرار چهره ات يک بوسه گاهم ميدهي؟


30.     موج نگاهت كشتي قلب مرا چه بي صدا شكست.


31.     عشق مثل آب ميمونه.....که ميتوني توي دستت قايمش کني..آخرش يه روز دستت رو باز ميکني ميبيني نيست... قطره قطره چکيده بي انکه بفهمي.. اما دستت پر از خاطره است


32.    
سلام عزيز مهربون اجازه هست بشم فدات ؟ اجازه هست تو شعر من اثر بذاره خنده هات ؟ شب که مياد يواش يواش با چشمک ستاره هاش اجازه هست از آسمون ستاره کش برم برات ؟ اجازه هست بياي پيشم يکم بگم دوست دارم ؟ تو هم بگي دوسم داري بارون بشم دل ببارم بريم تو باغ اطلسي بي رنج و درد بي کسي بهت بگم اجازه هست گل روي موهات بذارم ؟ اجازه هست خيال کنم تا آخرش مال مني ؟ خيال کنم دل منو با رفتنت نميشکني


33.     ميگن يه ماه تو آسمون يه فرشته رو زمين.عزيزم خسته نميشي دو شيفت کار مي کني


34.     اگر کسي را دوست داشته باشي ،نمي توني توي چشم هاي اون زل بزني... نمي توني دوريش را تحمل کني... نمي توني بهش بگي که چقدر دوستش داري... نمي توني بهش بگي چقدر بهش نياز داري ... واسه همينه که عاشق ها ديوونه ميشن


35.     كاش دوستي ها مثل رابطه دست و چشم بود. وقتي دستت زخم مي شه چشمت گريه ميكنه و وقتي چشمت گريه مي كنه دستت اشكشو پاك مي كنه


36.    
مطمـئن باش که خداوند تو را عاشقانه دوست دارد... چون در هر بهار برايت گل مي فرستد و هر روز صبح آفتاب را به تو هديه مي کند. پروردگار هستي با اين که مي تواند در هر جائي از دنيا باشد ، قلــب تو را انتخاب کرده و تنها اوست که هر وقت بخواهي چيزي بگوئي گوش مي کند


37.    
*عشق يعني... عشق يعني تا ابد آبي شدن عشق يعني لحظه اي باراني و لحظه اي شفاف و مهتابي شدن عشق يعني لذت يك آرزو عشق يعني يك بلاي ماندگار عشق يعني هديه اي از آسمان عشق يعني يك صفاي سازگار عشق يعني با وجود زندگي دور از آداب مردم زيستن عشق يعني لحظه اي خنديدن و سال ها اشك ندامت ريختن عشق يعني زنگ تكرار نگاه عشق يعني لحظه اي زيبا شدن عشق يعني قطره بودن سوختن عشق يعني راهي دريا شدن هر چه هست اين عشق صدها قلب صاف با حضورش ‌آبي و بي كينه است .


38.     زندگي براي زيستن است نه براي مردن نه براي بودن و راهي است براي رفتن.... زندگي دريايي از آشوبهاست* تلخ و شيرين راهي است براي انتخاب..... زندگي خواستن است *فراموشي است *راهي است براي يادگاري.... زندگي لحظه هاي مکرر است*لحظه هاي غريب*لحظه هاي آشنا..... زندگي تجربه است *تجربه هاي خوب *تجربه هاي زشت راهي است براي هجرت.... زندگي گذشتن است از بديها *از نامرديها راهي است براي مردن.


39.     مرگ از زندگي پرسيد چرا من تلخم و تو شيريني؟ زندگي در جواب گفت : چون من دروغم و تو حقيقت


40.     ميدوني اخرين عددي که توي رياضي کشف کردن چقدره ؟ منم همون اندازه دوستت دارم


41.     حالا مي دوني فرق تو با توپ چيه ؟ .توپ رو بايد شوت کرد اما تو خودت شوووتي !!


42.     رو سنگ قبرم بنويس اينجا مجال گريه نيست ... هرکي مي خواست گريه کنه بهش بگو اون ديگه نيست


43.     بهت حسوديم ميشه چون قلبم به جاي اينکه اول براي خودم بتپه براي تو مي تپه.


44.     تو اين زمونه با کسي افسانه دل سر نکن..... هر کي ميگه دوست دارم دروغ مگيه باور نکن....با تو دگيه هر کي بخواهد دست وفاداري بده ....تو دست ديگش خنجره ....بي وقفه تو قلبت زده ......


45.     چقدر سخته که گل باغه آرزوهاتو تو يه باغه ديگه اي ببيني و اون وقت هزار بار تو خودت بشکني و بعد آروم زير لب بگي: گل من باغچه ي نو مبارک


46.     مانده ام در کوچه هاي بي کسي سنگ قبرم را نمي سازد کسي مرده ام خاکسترم را باد برد بهترين يارم مرا از ياد برد


47.    
براي کشتن يک پرنده يک قيچي کافي ست. لازم نيست آن را در قلبش فرو کني يا گلويش را با آن بشکافي. پرهايش را بزن... خاطره پريدن با او کاري مي کند که خودش را به اعماق دره ها پرت کند


48.     به آنهايي که پاييز را دوست ندارند بگو پاييز همان بهاري است که عاشق شده است.


49.     قانون معرفت ميگه: باهام باشي باهاتم...... ديوونه بشي ديوونه ميشم....... مريض بشي مريض ميشم...... بميري ميميرم..... تنهام بذاري ......منتظرت ميمونم.


50.     در جواني غصه خوردم هيچ کس يادم نکرد / در قفس ماندم ولي صياد آزادم نکرد / آتش عشقت چنان از زندگي سيرم بکرد / آرزوي مرگ کردم مرگ هم يادم نکرد. 


51.     خداوند همواره با همه سخن مي گويد نکته اين نيست که خدا با چه کسي سخن مي کويد نکته ان است که چه کسي گوش مي دهد 


52.     آلبرت انيشتين مي گويد: تنها يک سقوط است که جاذبه زمين مسئول آن نيست و ان فرو افتادن در عشق است 
 


53.     ديروز روز جهاني آوارگان بود, توقع داشتم يه تبريک خشک و خالي به ما ميگفتي که يه عمريه آوارتيم 
 


54.     هيتلر به ناپلئون:ما براي شرف مي جنگيم ولي شما براي پول. ناپلئون:هرکسي براي چيزي که ندارد ميجنگد
 


55.     تکيه بر دوست مکن محرم اسرار کسي نيست / ما تجربه کرديم کسي يار کسي نيست.


56.     عشق بازي کار هر شيّاد نيست...اين شکار دام هر صيّاد نيست...عاشقي را قابليت لازم است...طالب حق را حقيقت لازم است...عشق اوّل از معشوق سر زند...تا به عاشق جلوه اي ديگر دهد...شاهد اين مدعي خواهي اگر...بر حسين(ع) و حالت او کن نظر


57.     ساعتي در خود نگر تا کيستي.. از کجايي، از چه هستي، چيستي... در جهان بهرچه عمري زيستي....جمع هستي را بزن بر نيستي


58.    
اگه چشمات پرسيد بگو نديدمش * اگه گوشات پرسيد بگو نشنيدم * اگه دستات لرزيد بگو مال سرماست * اگه پاهات سست شد بگو مال ضعفه * اما اگه دلت ريخت بهم به خودت دروغ نگو


59.     ميدوني چرا دل به دلت دادم؟ به خاطر شباهت زيادت به ماه با اين تفاوت که ماه سه حرف داره ولي تو حرف نداري...


60.     اسپانيايي ها ميگن : "عشق ساكت است اما اگر حرف بزند از هر صدايي بلندتر است ايتاليايي ها ميگن: "عشق يعني ترس از دست دادن تو !" ايراني ها ميگن : "عشق سوء تفاهمي است بين دو احمق كه با يك ببخشيد تمام ميشود


61.     من چه عاشقانه تو را خاستم ، چه صادقانه با تو ماندم ، و چه شاعرانه برايت اشک ريختم و تو پايت را روي قطره هاي اشک من گذاشتي و بيچاره اشک که در شيار پاي تو له شد و من باز هم تو را خواستم . ديگر غرور براي من بي معني است


62.     جهان بي حسين معنا ندارد قيامت بي حسين غوغا ندارد حسيني باش تا فردا نگويند چرا پرونده ات امضاء ندارد


63.     جهان بي حسين معنا ندارد قيامت بي حسين غوغا ندارد حسيني باش تا فردا نگويند چرا پرونده ات امضاء ندارد


64.     وقتی یه بار از یه نفر ضربه می خوری رست مثل این می مونه که با ماشین بهت زده و داغونت کرده د ولی وقتی می بخشیش درست مثل این می مونه که بهش فرصت دادی تا دنده عقب بگیره و دوباره از روت رد بشه تا مطمئن بشه چیزی ازت نمونده


65.     گاهي يه خونهء سادهء گِلي ، به همه دنيا مي ارزه ، مگه نه ؟ گاهي وقتا توي قصرم که باشي ، دلت از غُصه مي لرزه ، مگه نه ؟ حاضري دار و ندارتو بدي ، به جاش از خدا دل خوش بگيري حاضري زندگيتو بدي اگه ، بتوني با دل عاشق بميري اين همه دنبال دنيا رفتيمو ، انگاري جاده تمومي نداره گاهي وقتا که به جايي مي رسيم ، لذ تش انگار دَوُومي نداره کاش يه بار هم که شده تو اين سفر، دلمون راه و نشونمون بده مي شه سرنوشت ما اين نباشه ، وسوسه اگه اَمونمون بده .


66.     من آن خاموش خاموشم ، که با شادي نمي جوشم ندارم هيچ گناهي جز که از تو چشم نمي پوشم تو غم در شکل آوازي ، شکوهه اوج پروازي نداري هيچ گناهي جز که بر من دل نمي بازي


67.     در چشمان کسی که پرواز را نمی فهمد هر چه بیشتر اوج بگیری>کوچک تر خواهی شد


68.     غربت را نباید در الفبای شهر غربت جستجو کرد!!!! . . . همین که عزیزت نگاهش رو به دیگری فروخت تو غریبی...


69.     من دنيارو به خاطره خدايش و چشم را به خاطره اشکش و تو را به خاطره چشم هاي قشنگت دوست دارم


70.     ما در هيچ سرزميني زندگي نميكنيم حتي در كره زمين منزل حقيقيه ما قلب كسانيست كه دوستشان داريم اگر عاشقانه زندگي كنيم جاودانيم


71.     هر كسي هم نفسم شد دست آخر قفسم شد. من ساده به خيالم كه همه كار و كسم شد. اون كه عاشقانه خنديد خنده هاي من دزديد زير چشمه مهربوني خواب يك توطئه ميديد


72.     زندگي سخت نيست ما سختش مي كنيم *عشق قشنگ نيست ما قشنگش مي كنيم *دل ما تنگ نيست ما تنگش مي كنيم *دل هيچكس سنگ نيست ما سنگش مي كنيم


73.     دراين دنيا نكردم من گناهي فقط كردم به چشمانت نگاهي اگر باشه نگاه من گناهي مجازاتم بكن غير از جدايي


74.     عشق یعنی :چون خورشید،تابیدن بر شب های دوست وچون برف ،ذوب شدن بر غم های دوست


75.     آنچه که هستی هدیه خداست به تو و آنچه که خواهی شد هدیه ی تو است به خدا ، پس سعی کن بی نظیر باشی


76.     هر موقع خواستی تو آسمون واسه ی خودت یه ستاره انتخاب کنی همیشه اون کم نوررو انتخاب کن. چون همه به پر نوره نگاه می کنن. اونم به همه نگاه می کنه


77.     زندگي دفتري از خاطرهاست ... يک نفر در دل شب ، يک نفر در دل خاک ... يک نفر همدم خوشبختي هاست ، يک نفر همسفر سختي هاست ،چشم تا باز کنيم عمرمان مي گذرد... ما همه همسفريم


78.     بهم گفت تا آخر دنیا دوستت دارم ولی دو روز بیشتر با من نموند تازه فهمیدم دنیا دو روزه


79.     جا 4 چيزو خيلي دوست دارم تو آسمون خدا رو تو زمين خودمو تو خودم قلبمو و تو قلبم تو رو


80.     ویرانه نه آن است که جمشید بنا کرد ، ویرانه نه آن است که فرهاد فرو ریخت ، ویرانه دل ماست که با هر نگه تو صد بار بنا گشت و دگر بار فرو ریخت .


81.     برای شنا کردن به سمت مخالف رودخانه،قدرت و جرات لازم است. وگرنه هر ماهی مرده ای هم میتواند از طرف موافق جریان اب حرکت کند.


82.     با دیگران طوری رفتار کن که انگار فردا دیگر نخواهند بود و برای همیشه انها را از دست خواهی داد.پس تلاش کن که همیشه پیشت بمانند.


83.     همیشه واسه گلی خاک گلدون باش که اگه به اسمون هم رسید یادش باشه ریشش کجاست.


84.     خوشبختی را دیروز به حراج گذاشتند،حیف من زاده ی امروزم.خدایا!!جهنمت فرداست  پس چرا امروز میسوزم.


85.     پایان عشق واقعی هرگز گریه نخواهد بود......چون عشق واقعی پایانی نخواهد داشت.


86.     اگر فاصله ی بین من و تو  یک نفس است،نفس مرا بگــــــــــــــــیر.


87.     وقتی خاطره های ادما زیاد میشه،دیوار اتاقشوت پر از عکس میشه.....اما همیشه دلت واسه اون کسی تنگ میشه،که نمی تونی عکشسو روی دیوار بزنی.


88.     هنر شمشیر اینه که یکی رو دو تا می کنه،.......................بنازم هنر عشقو که دو تا رو یکی میکنه.


89.     مشترک گرامی!اعتبار دوستی شما رو به اتمام است.لطفا جهت شارژ مجدد یک بوس ارسال نمایید!


90.     از مشاور املاک عشق مزاحم شدم،شما برای قلبتون مستاجر نمی خواهید؟


91.     هرگز عشق را  گدایی نکن،زیرا هیچ گاه چیز با ارزشی به گدا داده نمی شود!!


92.     وقتی ادم همه چیزشو تو زندگی از دست میده تو بهترین نقطه از عمرش قرار داره،چون از اون به بعد فقط می تونه پیشرقت کنه.


93.     می خوام یه اتوبوس بسازم ،اتو دارم اما بوس ندارم.میشه یه بوس بهم بدی تا من اتوبوسم و بسازم.


94.    
چارلي چاپلين به دخترش: تا وقتي قلب عريان كسي را نديدي بدن عريانت را نشانش نده! هيچ گاه چشمانت را براي کسي که معني نگاهت را نمي فهمد گريان مکن قلبت را خالي نگه دار اگر هم يه روزي خواستي كسي را در قلبت جاي دهي سعي كن كه فقط يك نفر باشد به او بگو كه تو را بيش تر از خودم وكمتر از خدا دوست دارم زيرا كه به خدا اعتقاد دارم وبه تو نياز دارم


95.    
نوزادي که به دنيا مي آيد و او را قنداق مي کنند چه قدر شبيه آدمي است که مي ميرد و او را کفن مي کنند... گويي ما به هر دنيايي که وارد مي شويم دست و پايمان را مي بندند... و اين رسم آدم هاست که هميشه ناتوان ها را در بند مي کنند


96.     توي دنيا دو تا نابينا مي‌شناسم، يكي تو كه هيچ موقع عشقم رو نديدي، يكي من كه كسي رو جز تو نديدم


97.     روز خزان پاييزي پرستويي را ديدم در حال مهاجرت به او گفتم : چون به ديار يارم مي روي به او بگو دوستش دارم و منتظرش مي مانم . بهار سال بعد پرستو نفس نفس زنان آمد و گفت : دوستش بدار ولي منتظرش نمان؟؟؟؟؟؟


98.     سعي کن مثل خورشيد زياد نور ندي چون همه از نورت استفاده مي کنن ولي اصلا نگات نمي کنن؛ سعي کن مثل ستاره کم نور بدي تا همه تو خلوت شباشون دنبالت بگردن


99.     خورشيد آواره وار طلوع کرد ديوانه وار انتظار کشيد ومعصومانه غروب کرد و شايد ماه نمي داند چرا آسمان شب مال اوست هرگاه دلت هوايم را کرد، به آسمان بنگر و ستارگان را ببين که همچون دل من در هوايت مي تپند
 


100.  قلب، جاده اي است كه تنها مسافر آن بايد خدا باشد؛ قلبي كه با غير خدا آشناست، كوچه اي بن بست است

 

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در سه شنبه هفتم خرداد 1387  |
 SMSهای عارفانه و حکیمانه

یادمان باشد اگر خاطرمان تنها ماند ـ طلب عشق ز هر بی‌سروپائی نکنیم . سهراب سپهری

********

راز جوانی من در این است که هر روز چیز تازه ای یاد می‌گیریم . سولون

*******

درنبرد بین روزهای سخت وانسانهای سخت ، این انسانهای سخت هستند که باقی می‌مانند نه روزهای سخت

******

تا چیزی را نپذیریم نمی‌توانیم تغییرش دهیم . کارل یونگ

******

سعی نکنیم بهتر یا بدتر از دیگران باشیم، بکوشیم نسبت به خودمان بهترین باشیم. مارکوس گداویر

********

جایی که شمشیر است آرامش نیست . اُرد بزرگ

*******

بسیاری از چیزهای را که می‌خواهیم داشته باشیم می‌توانیم با نشان دادن توانمندی خویش به آسانی بدست آوریم . اُرد بزرگ

********

دانش به تنهائی یک قدرت است. فرانسیس بیکن

********

مرگ حقیقی برای انسان، مرگ ”امید“ است. ناپلئون بناپارت

*******

افراد موفق کسانی نیستند که کارها را عجیب و قریب انجام می دهند افراد موفق کسانی هستند که کارها را متفاوت انجام می دهند.

*******

آهنگ دلپذیر ، ریتم و آوای طبیعت است. اُرد بزرگ

******

چیز خوب یا بد وجود ندارد، اندیشیدن، آن را خوب یا بد می‌سازد. کریستوفر مارلو

******

اگر ندانید که به کجا می‌روید، چگونه توقع دارید به آنجا برسید ؟ باسیل اس والش

*****

آدمهای ماندگار به چیزی جز آرمان نمی‌اندیشند . اُرد بزرگ

*******

آنکه پیاپی سخنتان را می‌برد ، دلخوش به شنیدن سخن شما نیست . اُرد بزرگ

 

 

رمزِ کلیه پیروزی‌ها، اراده است. روبر تسون

*****

بدی را با عدالت پاسخ دهید، مهربانی را با مهربانی. کنفوسیوس

*******

خموشی در برابر بدگویی از دوستان ، گونه‌ای دشمنی است . ارد بزرگ

****

برو ای سپر زپیشم که به‌جان رسید پیکان ـ بگذار تا ببینم که که میزند به تیرم . حافظ

****

خوش بین باشید اما خوش بین دیر باور. ساموئل اسمایلز

********

در پشت هیچ در بسته‌ای ننشینید تا روزی باز شود . راه کار دیگری جستجو کنید و اگر نیافتید همان در را بشکنید . اُرد بزرگ

 

وظیفه هنر تجلی ایده هاست. شوپنهاور


شما نمی‌توانید به یک نفر چیزی را که خودش از قبل نمی‌داند یاد بدهید . فقط می‌توانید او را از آنچه می‌داند با خبر و آگاه کنید. گالیله

********

برو ای سپر زپیشم که به‌جان رسید پیکان ـ بگذار تا ببینم که که میزند به تیرم . حافظ

*******

اگر دست تقدیر و سرنوشت را فراموش کنیم پس از پیشرفت نیز افسرده و رنجور خواهیم شد . اُرد بزرگ

*******

همه عشق بورز، به تعداد کمی اعتماد کن، و به هیچکس بدی نکن. شکسپیر

*******

آن نعمت نصیب ماست که قدرش را می‌دانیم وگرنه از صورت زیبا برای کور چه حاصل ؟. ویلیام تن

 


انسان نمی‌تواند به همه نیکی کند، ولی می‌تواند نیکی را به همه نشان دهد. رولن

******

از تمام صفاتی که برای پرورش جان و جسم شما سودمند است هیچ یک به سودمندی تصمیم و اراده نیست . پوشه

******

تاریخ حقیقتی است که سرانجام به افسانه و افسانه دروغی است که سرانجام به تاریخ می‌پیوندد. جین کاکتیو

********

هرگز دربارۀ چیزی نگو آن را از دست داده‌ام ،بلکه فقط بگو آن را پس داده‌ام . اپیکتوس

*******

اگر دوستی‌ها نبود، دشمنی‌ها، دنیا را جهنم می‌کرد. مارک تواین

******

عظمت بشر در آنست که پل است نه مقصد.بشر را از این نظر می‌توان دوست داشت که یک مرحله تحول و یک دوره گذرانیست . نیچه

*******

خوشبین اظهار میدارد که ما در بهترین دنیای ممکنه به سر می‌بریم و بدبین بیمناک است که نکند سخن او راست باشد . برانچ کامل

********

مرد بلند همت تا پایه بلند به دست نیاورد از پای طلب ننشیند. کلیله و دمنه

********

کسی که شهامت قبول خطر نداشته باشد در زندگی به مقصود نخواهد رسید. محمدعلی کلی

********

به یاد داشته باش که امروز طلوع دیگری ندارد. دانته

******

غیر ممکن‌ها را انجام دادن نوعی لذت است . والت دیسنی

 

لشكر گوسفندانی كه توسط یك شیر اداره میشود، میتواند لشكر شیرانی را كه توسط یك گوسفند اداره میشود، شكست دهد.

بزرگتریبن عیب آن است که چیزی را در خود داری بر دیگران عیب بشماری . امام علی (ع)

يادت باشه : كسي رو براي دوستي انتخاب كني كه دلش اونقدر بزرگ باشه كه براي جا شدن توش ، مجبور نشي خودتو كوچيك كني.
 
ثروتمند كسي نيست كه بيشترين ها را دارد ، بلكه كسي است كه به كمترين ها نياز دارد.
 
انسانها همه در یک چیز مشترکند و آن هم این است که همه با هم تفاوت دارند.
 
بازهم هست روی ادامه مطلب کلیک کنید

keywords


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در سه شنبه هفتم خرداد 1387  |
 اثری ناقابل از نویسنده وبلاگ

در اندازه واقعی ببینید see in full size

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در چهارشنبه بیست و هشتم فروردین 1387  |
 ضرب المثل

برخی ضرب المثلها با معادل انگلیسی

ضرب المثلهای چینی

مثل چینی : آنکس که جرأت مبارزه در زندگی را ندارد ، بالاجبار طناب دار را به گردن می اندازد .
مثل چینی : آنکس که در هر جا دوستانی دارد ، همه جا را دوست داشتنی می یابد .
مثل چینی : راستی یگانه سکه ایست که همه جا قیمت دارد .
مثل چینی : موقعیکه دهانت می خورد بگذار با شکمت مشورت کند .
مثل چینی : مردان در اوقات خوشبختی نسبت به سایر افراد همدردی نشان می دهند و زنان در اوقات بدبختی .
مثل چینی : هیچ وقت بیش از زمانیکه سر و کارمان با احمق است احتیاج به هوش زیاد نداریم .
مثل چینی : بدبختی آن نیست که می توان از آن بر حذر بود ، بلکه آن است که گریزی از آن نیست .
مثل چینی : هنگامیکه خشم حرف می زند عقل چهرۀ خود را می پوشاند .
مثل چینی : همیشه دزدی وجود دارد که دزد دیگر را غارت کند .
مثل چینی : مردیکه کوه را از میان برداشت ، کسی بود که شروع به برداشتن سنگریزه ها کرد .
مثل چینی : آنکه دربارۀ همه چیز می اندیشد ، دربارۀ هیچ چیز تصمیم نمی گیرد .
مثل چینی : عمارت بزرگ را از سایه اش و مردان بزرگ را از سخنانشان می توان شناخت.
مثل چینی : انسان موفق لاقید نیست و انسان لاقید موفق نیست .
مثل چینی : اگر به خاموش کردن آتش می روی ، لباس غلفی بر تن مکن .
مثل چینی : با ثروت می توان بر شیاطین فرمانروایی کرد . بدون ثروت حتی نمی توان بره ای را احضار کرد .
مثل چینی : مردم به سخنان مرد پولدار همیشه گوش می کنند.
مثل چینی : «عجله» کاری را که «احتیاط» قدغن کرده انجام می دهد.
مثل چینی : یک مرد بزرگ عیوب مرد کوچک را نمی بیند.
|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در سه شنبه بیست و یکم اسفند 1386  |
 
|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386  |
 
                                                   

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386  |
 هنر خوشنویسی
ggf 

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386  |
 مقامه نویسی

مقامه:

مقامه در فرهنگ لغت به معناي موضع قيام، برخاستن و مجلس نيز آمده است و در ادب آن را داستان كوتاهي دانسته‌اند كه حوادث آن در يك مجلس واحد دور مي‌زند.

مقامه داستان كوتاهي است كه بر اساس خواهندگي و گدايي بنا شده و در واقع سه ركن اصلي ذيل تشكي دهنده آن است:‌

1- راوي: همان كسي است كه حوادث رخ داده در مجلس مقامه را ذكر مي‌كند.

2- متكدي (بطل با قهرمان مقامه): كه تمامي حوادث داستان حول او دور مي‌زند و داستان در نهايت با پيروزي او در كليه امور پايان مي‌پذيرد.

3- ملحه (نكته يا گره و عقده): همان امري است كه مقامه در خصوص آن شكل گرفته و تنظيم شده كه البته اين عقده و گره در مقامات گاه از امور غير اخلاقي و گاه از مسايل اخلاقي سخن مي‌گويد و مفيد است. به اين ترتيب مي‌توان گفت: ‌مقامه فن ادبي است همچون داستان كوتاه، كه پيرامون يك قهرمان موهوم دور مي‌زند و سرگذشت او را روايت مي‌كند. قهرمان مقامه مردي است سخت حيله‌گر كه تمام همتش محدود به اندكي رزقي است كه از راه گدايي به دست مي‌آورد؛ بنابراين موضوع داستان مقامه، گدايي، خدعه، حيله و فريب است.

مقامه ميداني است براي نكته پردازي و نشان دادن مهارت و استادي در رهايي از تنگناهاي زندگي از رههاي گوناگون، و به نوعي خاص در نشان دادن قدرت لغوي و ادبي نويسنده آن. در اينجا برآئيم تابه بررسي اجمالي اين فن ادبي در ادب عربي بپردازيم، از اين رو اين فن را از ابتداي پيدايش آن، مورد بررسي قرار داديم. ضمن اينكه جهت معرفي دقيق اين نوع ادبي، عناصر تشكيل دهنده آن را معرفي كرده و به تعريف اجمالي آن پرداخته‌ايم و در پايان ضمن معرفي مقامه نويسان برجسته، آثار آنان را نيز مورد نقد و بررسي كلي قرار داده و به مقايسه و موازنه بين اين آثار پرداخته‌ايم و آنگاه ارزش ادبي و تاريخي مقامات را متذكر شده‌ايم.

فن مقامه در ادبيات فارسي از حيث عناصر سازنده آن، نظير همان چيزي است كه در ادب عربي وجود دارد و مقامه نويسان برجسته‌اي چون بديع‌الزمان همداني و حريري كه از بزرگان اين فن در ادب عربي هستند يقينا از مبرزين اين رشته در ادب فارسي‌اند.

مخترع مقامات

در اينكه مقامه نويسي از چه زماني آغاز شده، ميان مور خان و ادباء اختلاف نظر وجود دارد. حريري در مقدمه مقامات خود و قلقشندي در «صبح الاعشي» و برخي ديگر بديع الزمان همداني (357 ه – 398 ه) را واضع فن مقامات دانسته‌اند. جرجي زيدان بر اين باور است كه بديع الزمان مقامات خود را به شيوه رسائل امام لغويان،‌ ابوالحسين احمد بن فارس (390 ه) نگاشته است.

البته در اين مورد كه آيا بديع الزمان واضع اين فن است يا اين دريد (321 ه) ميان اهل تحقيق اختلاف نظر، بيشتر است؛ به عنوان مثال اين عبدريه، صاحب «العقدالفريد» و اين قتيبه، ظهور مقامات را به دوره‌اي پيشتر از بديع الزمان بر مي‌گردانند و حصري معتقد است كه چون بديع الزمان مشاهده كرد كه ابوبكر محمد بن الحسن بن دريد الازدي، چهل حكايت غريب آورد و مدعي شده كه آنها را از سرچشمه دل خويش استنباط كرده، و آنها را از الفاظ عجمي و نامأنوس بينباشته، به معارضه با او برخاست و چهل مقامه در گدايي به رشته تحرير در آورد.

مي‌بينيم كه اغلب ادبا، در اينكه بديع الزمان همداني واضع مقامات است يا نه، اختلاف دارند. آنچنان كه معتقدند بديع الزمان فن مقامات را از فن قصصي سابق اتخاذ كرده تا آنجا كه دكتر زكي مبارك در كتاب «نثر فني » جلد اول ص 197 به بعد قصد اثبات اين مطلب را دارد كه مقامات بديع الزمان مشتق از « احاديث ابن دريد» است. ابن دريد راوي و عالم و لغوي بود كه به روايت احاديثي از اعراب و مردم شهرنشين توجه داشت. بي شك بين احاديث ابن دريد و مقامات بديع الزمان شباهتهايي قوي از حيث قصص و سجع وجود دارد اما تفاوتها را نيز نبايد ناديده گرفت. آنچنان كه از لحاظ صناعت، عقده (گره موجود در داستان)، وجود قهرمان (بطل) در مقامات و .... تفاوتهاي چشمگيري بين اين دو وجود دارد، اخبار مقامه در مورد تكديگري و تمسخر عقول جماعات، همراه با اظهار توانمندي نويسنده در فنون علم و ادب است. البته اين بدان معني نيست كه بديع الزمان از احاديث ابن دريد يا قصص و احاديث و اسماري كه از عرب روايت شده، بي اطلاع بوده، بلكه بين آن احاديث و مقامات از حيث غايت و اسلوب تفاوتهايي فراواني وجود دارد. اگر بديع الزمان را نيز مخترع فن مقامات ندانيم بايد بپذيريم كه مقامات او قديمي‌ترين چيزي است كه از اين فن جالب ادبي به دستمان رسيده است. بهتر است بگوييم فن مقامه نويسي بتدريج در روايت قصه‌ها و اخبار پديد آمده و فضيلت بديع الزمان همداني در اين است كه آن را تنظيم كرده و به شكل خاص فني خود در آورده است كه البته اين شكل خاص را در حكايات ابن دريد نمي‌بينيم؛ زيرا حكايات او اولاً مسجع نيستند و نيز پيرامون يك قهرمان واحد هم دور نمي‌زنند و از حيث صناعت لفظي و بياني نيز به پايه و درجه مقامات بديع الزمان نمي‌رسند، همچنين حاوي نوادر و اخبار نيستند و به وقايع زمان و اعلام تاريخي اشارتي ندارند و به اندازه مقامات بديهي از حكم و امثال و نكات و لغات و آداب سرشار نيستند.

بديع الزمان از حكايات ابن دريد استفاده بسيار برده است. همچنين به شيوه‌هاي توسل و نثر مصنوع كه به آرايش‌هاي لفظي، بخصوص سجع، اهميت فراوان قائل شده‌اند،‌اهتمام شديد دارد. همچنين از اوضاع و احوال اجتماعي زمانش و از نوعي ادبايت كه به «ادب حرمان»: «ادب محرومان» معروف شده، بهره فراوان برده است و مقامات خويش را اينگونه شكل داده است. مقامات او تصويري است از حرفه گدايي كه در آن روزگاران در جامعه رواج داشته و از حيث اسلوب تابع ذوق ادبي شايع زمان است كه سجع و محسنات بديعي را مي‌پسنديدند و نثر را با حكم و اشعار و امثال مي‌آراستند.

خصايص مقامات

عناصر و ويژگي‌هاي مقامه را به ترتيب زير مي‌توان مورد بررسي قرار داد:

1- مجلس: بايد حوادث مقامه در يك مجلس واحد اتفاق بيفتد طوري كه حوادث، از آن محدوده خارج نشود.(حفظ وحدت مكاني در قصه).

2- روايتگر (راويه): در هر مقامه يك راوي وجود دارد كه به نقل حوادث مقامه مي‌پردازد.

3- متكدي (بطل يا قهرمان): هر مقامه يك قهرمان (بطل) دارد قهرمان مقامه شخصي است متكدي و غالباً خيالي، سخت حيله‌گر با زباني فصيح و توانا در علم و دين و ادب شاعر و خطيب و متظاهر به تقوا اما ماجن و بدكردار در خفا. تظاهر به جديت دارد و هزل را در وجود خود پنهان مي‌دارد. غالباً در ظاهر بيچاره و مستمند جلوه مي‌كند حال آنكه در حقيقت طالب منفعت است و نه مستمند واقعي.

روال مقاله به اين شكل است كه همواره راوي و بطل با هم در يك مجلس جمع هستند. كمتر پيش مي‌آيد كه كار بطل براي راوي افشا شود بلكه در اغلب موارد اين خود قهرمان مقامه (بطل) است كه در برابر راوي و احياناً در حضور حاضرين در مجلس از حيله خود پرده برداشته، همگان را از حقيقت كار خود مطلع مي‌سازد كه در اين حال عقده (گره) مقامه گشوده مي‌شود. البته قهرمان مقامه كه ظاهراً گدايي بيش نيست زماني اهل مجلس را از باطن كار خويش آگاه مي‌سازد كه قبلاً از آنها مالي و يا لباسي دريافت كرده باشد. در بيشتر مواقع حاضرين در محفل مقامه مي‌دانند كه اين گدا (قهرمان يا بطل مقامه) آنها را مي‌فريبد و اموالشان را مي‌ربايد اما همواره طالب و خواهانش هستند زيرا او با لطائف الحيل خود آنها را شاد كرده و به طرب مي‌آورد و گاه آنها را متوجه اموري مي‌كند كه بدان بي توجه بوده‌اند.

4- ملحه (نكته يا عقده يا گره مقامه): مراد از ملحه همان فكر و انديشه‌اي است كه داستان مقامه پيرامون آن دور مي‌زند ومعمولاً انديشه‌اي نو و تازه و يا جسورانه است اما ملحه در مقامات همواره سوق دهنده افراد به سمت اخلاق حميده نيست و نيز ممكن است با موفقيت همراه نباشد.

5- قصه: هر مقامه به خودي خود از يك وحدت قصصي برخوردار است و بين مقاماتي كه مولفي واحد دارند از حيث وجود راوي و متكدي (قهرمان يا بطل)، تفاوتي نيست به اين معنا كه اگر مولفي چندين مقدمه بنويسد به اين معنا كه اگر مولفي چندين مقدمه بنويسد در تمامي آنها،‌ راوي و متكدي (قهرمان يا بطل) واحد خواهد بود. و چه بسا ممكن است قصص مقامات مربوط به زمان‌هاي مختلف و دور از هم باشد اما راوي تمام آنها واحد است.

6- موضوع: موضوعات مقامات مختلفند. از آن جمله مي‌توان به : مقامات ادبي، مقامات فقهي، مقامات فكاهي، مقامات حماسي، مقامات خمري و مجنوني و ... اشاره كرد. اين موضوعات در مقامات بديع الزمان همداني (357 ه – 398 ه) بدون رعايت ترتيب مخصوصي پشت سر هم آمده است. اما حريري (446 ه – 516ه) كه پس از بديع الزمان به نگارش مقامات دست يازيد، خود را ملزم به رعايت و حفظ ترتيب مخصوصي در تعاقب موضوعات مقامات دانسته است. لازم به ذكر است كه يك مقامه گاه كوتاه است و گاه مي‌تواند بلند باشد.

7- نام مقامه: معمولاً نام مقامه مأخوذ از شهري است كه مجلس مقامه در آن تشكيل شده، مثلاً المقامه الدمشقيه، المقامه التبريزيه، المقامه الرمليه، (منسوب به شهر رمله در فلسطين)، المقامه المغربيه، المقامه السمرقنديه، المقامه البلخيه، المقامه الكوفيه، المقامه البغداديه، المقامه العراقيه و ... يا نام مقامه مأخوذ خود از ملحه‌اي (نكته، عقده) است كه مقامه حول محور آن گرد آمده و شكل يافته است مثلا المقامه الديناريه، الحرزيه، الشعريه، الابليسيه، الخمريه و ...

8- شخصيت در مقامه: شخصيتي كه در هر مقامه آشكار است شخصيت متكدي (قهرمان مقامه) نيست بلكه شخصيت مولف مقامه است،‌ شخصيتي كه بر پايه عقل و درايت گسترده‌اي بنا شده است، درايت و بينشي عميق نسبت به هر آنچه متكدي (قهرمان يابطل مقامه) به آن مي‌پردازد زيرا اعمال بطل مقامه چيزي جز ساخته‌ها و بافته‌هاي مولف مقامه نيست، مولفي كه خود نسبت به علوم عربي اشراف كامل دارد و به فنون ادبي اعم از شعر و نثر و خطابه مسلط است، بسيار با هوش است و در حل الغاز و كشف شبهات از دقتي شگرف برخوردار است و در پيمودن گردنه‌هاي صعب العبور زندگي و پشت سر نهادن مصائب حيات بسيار شاداب و سر زنده عمل مي‌كند.

9- صناعت در مقامات: فن مقامات فن صنعت پردازي و زيبا سازي لفظي است بخصوص نزد حريري: اعراق در سجع، زياده روي در بديع اعم از جناس و طباق، اغراق در مقابله و موازنه و ساير وجوه بلاغي، از ويژگي‌هاي بارز مقامات است. البته كاربرد صناعات ادبي در مقامه تا وقتي مجاز است كه مولف دچار حصر در بلاغت نشود همچنانكه  در بعضي خطب و نوشته‌هاي عصر اموي و عباسي نويسنده را درگير آن مي‌بينيم.

به گونه‌اي كه مثلاً خطبه‌اي مي‌آورند كه طرد و عكسش يكي بوده و يا خطبه‌اي را مهمله (خالي از حروف نقطه‌دار) تنظيم مي‌كردند و خطبه ديگري را با حروف مهمله (بي نقطه) و حروف معجمه (منقوط) پشت سر هم مي‌آورند.

10- شعر: مقامه داستاني است منثور كه گاه لابه‌لاي آن اشعاري كم يا زياد، سروده خود مولف يا از سروده‌هاي ديگران، از زبان متكدي (بطل و قهرمان مقامه) آورده مي‌شود. گاهي ايراد شعر در مقامات براي اظهار توانمندي مولف در نظم يا اظهار مهارت او در بديع است؛ آنچنان كه در برخي مقامات بخصوص مقامات حريري اين امر مشهود است.


 

تفاوت مقامات بديع الزمان همداني و حريري

آنچه به طور خلاصه در اين خصوص مي‌توان گفت اين است كه حريري در مقامات خود بيش از بدوات به حضارت تمايل دارد و اين رغبت در آثارش منعكس شده است. او تنها در يكي دو مورد از بدوات بهره برده. درست بر خلاف بديع الزمان كه در چندين مقامه مستقل اسلوبش به بدوات با محيط باديه نزديكتر است تا حضارت و فضاي شهرنشيني، اما نكته دوم اين است كه «مقامات حريري» طولاني‌تر از مقامات «بديع الزمان» است البته اين طول و تفصيل به وسعت فن قصصي مقامه او بر نمي‌گردد يعني اين تفصيل دادن‌ها مربوط به داستان طولاني مقامه نيست بلكه از اين جهت است كه گاه حريري دو خبر را در يك مقامه جمع مي‌كند، يا شايد از آن رو باشد كه او در كاربرد الفاظ و مترادفات و اشعار در مقامات افراط مي‌كرده به طوري كه در برخي از اين مقامات قصائد كاملي را مي‌آورد كه ابوزيد به شرح و تفسير آن پرداخته و اخبار مربوط به آن را بيان مي‌كند.

«مقامات حريري» از حيث صنعات ادبي دقيق‌تر از مقامات بديع الزمان است و اشعارش از اشعار او بهتر و شيواتر. حريري از حيث تعمق در لغات و آوردن امثال و آنچه به نحو و انواع اشتقاق مربوط است از بديع الزمان موفق‌تر عمل مي‌كند و در كاربرد اين امور اصرار بيشتري از خود نشان مي‌دهد. «مقامات حريري»‌ از جهت گرايشات تعليمي شبيه «مقامات بديع الزمان» است، حتي برتر از آن، زيرا مقامات همداني آسان‌تر و كم تكلف‌تر و از حيث وقايع و حوادث مبتكرانه‌تر است؛ اما «مقامات حريري»‌ در ورطه سجع و تعقيد سخت فرورفته همين اداء مطلب را دشوار ساخته؛ تا آنجا كه كنايات پي در پي آن را به صورت لغز و معما در آورده است.

مقامات حميدي:

مقامات حميدي تصنيف قاضي حميد الدين بلخي (متوفي 599 ه) قاضي القضات بلخ است. سعد و روايني در مرزبان نامه درباره مقامات حميدي نوشته است: « و مقامه حميدي كه حمامه طبع او همه سجع سراي بوده است و قدح‌هاي ممزوج از قدح و مدح آن (را) اسماع خوانندگان بر نواي اسجاع او از يكديگر فرا گرفته». (مرزبان نامه به كوشش دكتر خطيب رهبر، ص 9 )

حميدي مقامات خود را در سال (551 ه) در 24 مقامه كه ظاهراً به تقليد از مقامات بديع الزمان همداني و حريري بود نوشت. اما قهرمان بديعي كسي است به نام ابوالفتح الاسكندي و قهرمان مقامات حريري ابو زيد سروجي است، حال آنكه قهرمان مقامات حميدي قهرمان مشخصي ندارد كه اغلب پيرمردي است. هر مقامه با اين جمله شروع مي‌شود: « حكايت كرد مرا دوستي كه ...». سپس با اطناب و سجع و ضرب‌المثل و اشعار فارسي و عربي داستان را تعريف مي‌كند، سپس در پايان شعري مي‌آورد كه مفاد آن اين است كه ديگر از سرنوشت قهرمان داستان مرا خبري نيست و در واقع پهلوان مقامه را كه پيرمردي است جهانديده، از نظر گم مي‌كند و با : معلومم نشد كه زمانه كجاش بود؟ معلوم من نشد كه سرانجام وي چه بود؟ از آن بعد زمانه ندانم از او چه خواست؟ تا دهر تند و چرخ حرفش كجا كشيد؟‌ و ... مقامه پايان مي‌پذيرد.

مقامات حميدي، از بدو تأليف، جالب نظر ادباي فارسي زبان گشته و شهرت يافته و مورد تقريري قرار گرفته و پرارزش‌ترين گوهرهاي گنجينه ادبي ايران شمرده شده است. علت شهرت اين كتاب از آن است كه شيوه مقامه نويسي در فارسي اسلوبي بديع و دشوار بوده است زيرا با تنگي دايره مواد و تركيبات لغوي در فارسي، جز يك نويسنده با همت و زبردست چون «قاضي حميد الدين» نمي‌توانسته از عهده اين كار بر آيد. قاضي در كتاب خود چه از حيث تفنن در لغات و چه از حيث پرورش مضامين و تنظيم داستان چنانكه بايد و شايد، توانسته است اثري بديع و خواندني و شيوا كه با مقامات عربي همطراز باشد به ادبيات فارسي اهدا كند. براي حميد الدين خود داستان مطرح نيست، بلكه چگونگي بيان و مخيل سخن گفتن مطرح است. داستاني را كه در چند سطر مي‌توان نوشت، شعر گونه در چند صفحه نوشته است. مترصد بهانه‌اي است تا به وصف شعر گونه‌اي بپردازد. شيوه او اين است كه يك جمله خبري بگويد و سپس توصيف شعر مي‌كند تا دوباره به جمله خبري ديگري برسد، بطوري كه مي‌توان جملات روايي يا خبري او را جدا كرد و نوشت كه اولاً مختصر است و ثانياً مهم نيست. بار ادبي بر عهدة جملات و صفي يعني شعر گونه است كه در آنجا هنر نمايي كرده است. قاضي در نگاشتن مقامات خود بدون شك قصه معارضه با دو نويسنده مشهور عربي، «همداني» و «حريري»‌ داشته و پس از مطالعه مقامات آن دو، به فكر انشاء مقامه افتاده است و خود در مقدمه كتابش صراحتاً به اين موضوع اعتراف كرده است: «... تا وقتي به حسن اتفاق در نشر و طي آن اوراق، به مقامات بديع همداني، و ابوالقاسم حريري رسيدم و آن درج غرر و درر بديدم....»

مقامه‌هاي قاضي، از حيث موضوع متنوع است، اغلب آنها ادبي است و برخي عرفاني و ديني و بعضي در وعظ و خطابه يا در دشنام و فكاهه است. بعضي نيز انتقادي است و بعضي جنبه علمي و تاريخي دارد.

اينك به عنوان نمونه بخش‌هايي از «مقامه ربيعيه» از مقامات حميدي:

حكايت كرد مرا دوستي كه شمع شبهاي غربت بود و تعويذ تب‌هاي كربت. كه وقتي از اوقات با جمعي از آزادگان در بلاد آذربايگان مي‌گشتم و به حمراي هر چمن و خضراي هر دمن مي‌گذشتم، عالم به در كله ربيعي بود و جهان در حمله طبيعي، خاك بساتين پر نقش آزري بود و فرش زمينه پوديبه رومي و شوشتري و بوجهاي چمن پر زهره و مشتري:

بستان زخوشي چون وصل دلداران بود /   رخسارة گل جوي روي مي‌خواران بود

سوسن آزاد با بلبل استاد مي‌گويد كه: «اي مدعي كذاب و اي صيرفي قلاب چو من باش كه جز بر يك پاي بنويسم و با ده زبان يك سخن نگويم كه سر عشق نهفتني است نه گفتني و بساط مهر پيمودني است نه نمودني. چون سخن شيخ بدين جاي رسيد، و وضافي بهار تمام شد، پير بر پاي خاست، سفرة سفر را زادي بخواست،‌هر يك آنچه را داشتند در ميان افكندند و پير آن جمله را در اينان افكند و روي عزيمت به راه آورد.

معلوم نشد كه روزگار كجاش برد        در بزم روزگار كجا خورد صاف و درد

انعكاس و تاثر مقامات عربي در مقامات فارسي

«قاضي حميد الدين» چنانكه در قسمت پيش بحث شد، بي هيچ ترديد مقامه‌‌هاي خود را به قصد معارضه با «همداني» و «حريري» نوشته است و بطوريكه در مقدمه كتابش شرح داده، اثر هر دو نويسنده را در دست داشته و اوقات فراغت را با مطالعه آن دو اثر مي‌گذارنده است و در نتيجه تاثر از آن آثار به نگاشتن مقامات خود همت گماشته است. از اين رو ناچار تصاويري از مقامه‌هاي عربي كه در ذهن قاضي مرتسم بوده، در مقامه‌هاي فارسي منعكس شده است. اين تصاوير گاهي عيناً شيه اصل است و گاهي كمابيش اختلاف دارد.

اينكه وجوه اشتراك و اختلاف آنها را از جهات مختلف در نظر مي‌گيريم و مقامات فارسي را با مقامات عربي به ترتيب زيرين مي‌سنجيم:

الف:‌ از لحاظ سبك

ب: از لحاظ صفات عمومي مقامه نويسي

ج: از لحاظ اقتباس عبارت و لغات

د: از لحاظ موضوع و مفهوم و مطلب

الف) از لحاظ سبك:

از اين لحاظ، «قاضي» شيوه‌اي ميانه شيوه همداني و شيوه حريري دارد، در مقايسه مقامه‌هاي اين دو نويسنده ديديم كه همداني رشته سخن را به دست ذوق و لطافت سپرده و در التزام سجع هرگز اصرار نورزيده است. وليكن حريري در ساختن جمله‌هاي مزدوج مصر بوده است و احياناً در نتيجه اصرار، موجب تعسف انشاي خود شده است. و اما نويسنده ايراني از حيث التزام سجع و رعايت مزدوج، تابع حريري است و حتي بيش از او در اين كار افراط ورزيده است. از حيث آسان نويسي و پرورش جمله‌هاي سهل و ممتنع كه مقدارش در مقامه‌هاي قاضي كم نيست، پيروي از علامه همدان كرده است و به هر حال بايد گفت كه قاضي به اثر دو نويسنده عربي نظر داشته و هر دو را سرمشق خود قرار داده است و محسنان هر دو را برگزيده و ذوق شخصي و روح ايراني را نيز به آن در آميخته است. فرق عمده سبك قاضي با آن دو مخصوصاً با همداني در اطناب است. قاضي به اطناب تمايل خاصي دارد، علي الخصوص در آغاز مقدمه‌ها،‌ مثلاً مفهومي را كه همداني در يك يا دو جمله و حريري در دو يا چند جمله گنجانيده و تمام كرده است، قاضي در يك يا چند صفحه نگاشته است.

ب) از لحاظ صفات عمومي مقامه نويسي:

از اين لحاظ نيز مقامه‌هاي قاضي با مقامات عربي قابل مقايسه است، زيرا در اصول با همديگر مشتركند و در جزئيات، گاه اشتراك و گاه اختلاف دارند: راوي در مقامات عربي شخص مفروض و با نام معين است كه همه داستانها از زبان او تقرير مي‌شود حال آنكه در مقامات حميدي راوي يكي از دوستان يكدل و مهربان نويسنده است و هر داستان از زبان يكي از دوستان نقل مي‌شود. قهرمان در مقامات عربي شخصي مفروض و با نام معين و اهل شهر معين است ولي در مقامات حميدي شخصي نكرده و ناشناس است كه راوي تصادفاً به او برخورد كرده است.

در مقامات عربي قهرمان اصلي يكي است كه در هر داستان به شكلي ساختگي ظاهر مي‌شود ولي در مقامات حميدي هر داستان به مناسب موضوع يك قهرمان اصلي مخصوص به خود دارد. از لحاظ طرز آغاز داستان معمولاً هم مقامات عربي و هم مقامات حميدي با جمله‌هاي معين و يكنواخت شروع مي‌شوند. همچنين در هر دو نوع مقامه غالباً ماجرا در دريار غربت و شهرهاي بزرگ رخ مي‌دهد، در مقامات عربي غالباً حكايت با انشاء شعري مناسب حال از طرف قهرمان پايان مي‌يابد ولي در مقامات حميدي، راوي قهرمان را گم مي‌كند و با دو بيت شعر از گم كردن او اظهار تاسف مي‌كند. جنبه داستاني در هر دو مورد ضعيف است و گاه وجود ندارد. از حيث انتقادي و اخلاقي، مقامات عربي مخصوصاً همداني از مقامات حميدي قوي‌تر است از لحاظ نام گذاري مقامه‌ها نيز مقامه‌هاي عربي غالباً به سرزمينها نسبت داده شده مانند: مراغيه، تبريزيه، اهوازيه، اصفهانيه، ولي در مقامات حميدي عموماً بنابر موضوع داستان است مانند : في العشق، في‌التصوف.

ج) از لحاظ اقتباس لغات و تركيبات:

در بسياري از موارد قاضي حميد الدين از لغات و تركيبات مقامات عربي در مقامه‌هاي خود استفاده كرده و يا عباراتي از آن، به فارسي بر گردانده و در حكايات خود وارد كرده است كه اينك براي نمونه چند مورد ذكر مي‌شود: حريري در مقامه نخستين خود در وصف پيري كه با حرارت بسيار وعظ مي‌كرده، لغت «شقاشق» را بكار برده كه كلمه‌اي عربي است به معني كف دهان شتر مست كه قاضي حميد الدين اين استعاره را گرفته و در مقامه‌هاي خود بكار برده است: پس چون شقاشق شيخ در بيان دقائق و حقائق... حميدي كلمه قادح در جمله: اي اهل بلاد عجم واي قادحان زناد كرم.... را از حريري اقتباس كرده است: نستكفي بك النتصاب لازراء لاقادح و ...

از اين قبيل لغات و اصطلاحات بسيار مي‌توان يافت كه از مقامات عربي به مقامات فارسي رفته و نيز اغلب خطبه‌ها در مقامات فارسي از حيث معني و لغت، شباهت بسيار به خطبه‌هاي مقامات عربي دارد.

د) از لحاظ موضوع و مفهوم مطالب:‌

اگر چه مقامات حميدي از لحاظ شماره كمتر از مقامه‌هاي همداني و حريري است وليكن از حيث موضوع با آنها قابل مقايسه است. قاضي در موضوعهاي كديه و فكاهي و مسائل ادبي، علمي، فقهي، وعظ و تذكير، مقامه نوشته و در مسائل تفنهاي ادبي، از قبيل مناظره و لغز و تعميه و لزو مالايلزم، توجه به مقامات حريري داشته است. علاوه بر اين قاضي در نوشتن مقامه تاريخي و عرفاني و توصيفي ابتكار دارد و در همه مقاماتش از لحاظ پرورش موضوع و ربط آنجام و آغاز داستان، مهارت مخصوص بكار برده است. وليكن حق اين است كه مايه‌هاي داستانهاي قاضي، از حكايات عربي گرفته شده است. اگر چه قاضي جز در مقامه «سكباجيه» به تمام و كمال از مقامات عربي تقليد نكرده است، وليكن هيچ داستاني از او نيست كه مفهوم و مطلبي را مقامات عربي را حاوي نباشد.

ارزش ادبي و تاريخي مقامات:

استاد حناالفاخوري در كتاب خود به بعضي از اين ارزشها پرداخته و مي‌گويد: مقامات اگر چه در قالب داستان نوشته شده‌اند ولي ارزش واقعي داستان را ندارند زيرا يكي از مهم‌ترين ويژگيهاي داستان داشتن شخصيتهاي ممتاز داستاني و تحليل رواني و تعليمات اخلاقي آن است كه مقامات از آن بي بهره‌اند و در آنها از نيرنگهايي براي بيان زندگي گدايان به سبكي واحد استفاده شده است. از جمله فوايد مقامات مي‌توان تمرين انشاء و آگاهي بر مذاهب نظم و نثر را نام برد. و بعضا پاره‌اي از حكم و تجارب و نكته‌هاي شيرين و مواعظ در آنها پيدا مي‌شود. اما از بعد تاريخي مقامات تصويري است جزيي از زندگي مردم در روزگاري كه گدايي و تكدي گري حرفه و شغل انسانها به شمار مي‌آمد و با بياني بهتر، مقامات بازگو كننده حماقت انسانهايي بوده كه در زمان آنها تديس و تملق بر تعقل و تفكرشان فايق آمده بود:

«هذا الزمان مشموم كما تراه غشوم» اين روزگار نحس است و همچنان كه مي‌بيني‌اش ستمكار. «الحق فيه مليح و العقل عيب ولوم» حماقت در آن ملاحت است، عقل و انديشه عيب و فرومايگي است.

«والمال طيف ولكن حول اللئام يحوم» مال و ثروت روياو خيالي است كه برگرد فرومايگان مي‌چرخد.

در اينجا به ذكر نمونه‌اي از مقامات بديع الزمان همداني توام با حيات او مي‌پردازيم.

راوي مقامات وي مردي است به نام عيسي بن هشام كه در سفر و تجارت بوده و توانسته با نيرنگهاي خود با روزگار چموش به مبارزه بر خيزد. قهرمان آنها ابوالفتح اسكندري است. ابو الفتح داراي خرد و فرهنگي وسيع است نيكو شعر مي‌گويد و به حوزه دشوارترين مباحث لغت و نقد و ادب وارد مي‌شود و در عين اعتماد به علم و راي خويش پيروزمند از آن بيرون مي‌آيد. اين قهرمان گاه خطيبي است كه بر سر مردم گوهر سخن نثار مي‌كند و گاه شعبه بازي است كه به كارهاي شگفت انگيز و مضحك روي آورده و با مكر و دروغ، مردم را مسحور خويش مي‌سازد و مردم نيز شيفته او شده‌اند و او را دوست دارند.

اما آنچه اين شخصيت عاقل، خردمند و دانا را بدين كار واداشته است، روزگار و زمانه اوست. روزگاري كه بر او ديگر اصحاب علم و دانش و ادب سخت گرفته و آنها قادر به تامين معاش خود نيستند و ناگزيرند كه راه دزدي و گدايي را بر گزينند بي آنكه واهمه داشته باشند اين عمل آنان به منزلت و كرامت انسانيشان لطمه زند و در روزگار ما شبيه اين است كه كارمند و معلم و ... مسافر كشي كنند و يا در انديشه دلالي ساخت و ساز و ... باشند او پيوسته در حال سفر و ماجراجويي براي طلب مال و ثروت از بلاد خراسان و قزوين و طبرستان و اهواز و سيستان و فارس و ارمنستان و آذربايجان عبور مي‌كند و پستي و بلندي يا همان فراز و نشيب روزگار را پشت سر مي‌گذارد و مي‌گويد:

«و يحك هذالزمان زور فلا يغرنك الغرور» واي بر تو اين روزگار بيهوده و باطل است و مبادا فريفته آن شوي

«لاتلتزم حاله، ولكن در بالليالي كماتدور» خود را مقيد به يك رنگ و حالت نكن و به ساز روزگار برقص (و خود را با روزگار تطبيق بده)

از اين روست كه مي‌بينيم ابوالفتح اسكندي در مقامه ساسانيه رييس جماعت گدايان است و در مقامه خمريه مردي زاهد و پارساست كه امام جماعت مردم در نماز است و آنان را از شرب خمر و ارتكاب معاصي نهي مي‌كند او در مقامه قزوينيه در كسوت جنگجويان و مجاهدان ظاهر مي‌شود و مردم را به نبرد و مجاهدت را روميان تشويق مي‌كند او در مقامه قرديه (ميمون) عنتر بازي مي‌كند و مردم را مي‌خنداند و در مقامه موصليه، كذابي است كه دعوي زنده كردن مرده و دفع نشر و بلا مي‌كند و در همه اينها تو گويي اين اصل ماكياولي را نصب العين قرار داده كه مي‌گويد: هدف وسيله را توجيه مي‌كند و براي تامين معاش خود از هر ابزاري استفاده مي‌كند. به هر حال او در مقامه‌هاي طولاني خود امكان يافته ناپاره‌اي از داستانها را كه رگ حيات در آن مي‌زند و از زيبايي و سودمندي خالي نيست، بپروارند. به عنوان مثال در مقامه‌هاي مضريه اسديه او ابعاد نيرومند داستاني ديده مي‌شود ولي به علت استفاده از حد تكلف و آرايه‌هاي لفظي و اهتمام به جنبه تعليمي از زيباييهاي آن كاسته مي‌شود و خلاصه كلام اينكه فن مقامات فن استفاده از ظرافت و شوخ طبعي است كه بعضا با گستاخي و پررويي توام مي‌گردد.

اجزاي يك مقامه عبارتند از:

1- محفل و مجلسي كه از باب آن منعقد مي‌گردد.

2- افرادي كه در آن مقامه يا همان محفل حاضر مي‌شوند.

3- كارگردان يا همان مقامه پرداز كه در ابتدا با لباس گدا حاضر مي‌شود و در موقعيتهاي مختلف رنگ عوض مي‌كنند و طوري عمل مي‌كند كه محبوب حاضران باشد.

4- موضوع و يا قصه‌اي كه صاحب مقامه از پيش طراحي كرده است و ممكن است آن را اندكي تغيير دهد تا رضايت همگان حاصل شود.

مقامات حریری

کتاب مقامات حریری از کتب مشهوری است که داستان اعمال و فعالیت های دو شخصیت خیالی به نامهای حارث بن همام و ابوزید سروجی را شرح می دهد.
واژه مقامه در لغت به معنی مجلس و جماعت حاضر در مجلس و نیز سخن راندن است و از «قیام» سخنور در میان جمع گرفته شده است و در اصطلاح ادبی، نوع خاصی از داستانهای کوتاه است با نثرِی مسجع ، که برای نخستین بار در قرن چهارم هجری به ابتکار بدیع الزمان همدانی در ادبیات عربی پدیدار شد. معروفترین مقامه نویس عرب، حریری است که مقاماتش متن درسی شد و شرح ها و حاشیه ها بر آن نگاشتند. این کتاب مشتمل بر پنجاه مقامه است و بین سالهای495 تا 504 هجری قمری به زبان عربی نوشته شده اند. هرچند انتظار نمی رفت که چنین کتابی، با اسلوب ادبی و دارا بودن اطلاعات بسیار، بتواند محبوبیت همگانی کلیله و دمنه را به دست آورد اما بی درنگ پس از اتمام آن در قرن ششم هجری، به عنوان نمونه فصاحت و رسایی، شهرت وسیعی یافت. با آنکه مؤلف آن، حریری، مسلمانی معتقد و پرهیزگار بود، کتاب او نزد دانش آموختگان مسیحی که با زبان عربی آشنا بودند به همان اندازه مسلمانان محبوبیت یافت و قهرمان آن، ابوزید، که با تیزهوشی و حیله گری هایش روزی خود را از چنگ و دندان درندگان شهرها می ربود، عامه مردم را مجذوب و دلباخته خود می ساخت.

حریری در دیباچه مقامات خویش می نویسد: پنجاه مقامه پرداخته ام مشتمل بر گفتارهای استوار و سخن های هزل گونه و الفاظ گوش نواز و دلپذیر و واژگان درخشان و لطیفه های نمکین و بی مانند، و آن را با آیات و نیکوترین کنایات آراستم و گوهرهایی از امثال عرب و لطایف ادب و لغزهای دستوری و احکام لغوی و نامه های بدیع و خطبه های شگفتی آفرین و پندهای گریه انگیز و شوخی های سرگرم کننده بر آن نشاندم و همه این ها را بر زبان ابوزید سروجی جاری کردم و روایت آن را به حارث بن همام بصری نسبت دادم.

در مقامه نخست، حارث بن همام راوی مقامه ها با ابوزید آشنا می شود و معارفه ای بین آنها صورت می گیرد. در مقامه های دیگر ابوزید با حیله های تازه و چهره های گوناگون در شهرهای مختلف ظاهر می شود و شگفت آنکه هربار نیز حارث سرانجام او را باز می شناسد. چهل و هشت مقامه نخستین، شرح ماجراهای ابوزید است و شیوه های ترفندش در تکدی و مال اندوزی. مقامه چهل و نهم تصویری است از اواخر عمر ابوزید و وصایای اوست به فرزندش که جز تکدی پیشه ای برنگزیند و شیوه های او را بیاموزد. سرانجام در آخرین مقامه، ابوزید نادم از کرده های گذشته به سوی خدا باز می گردد، پشمینه می پوشد و خلوت می گزیند و به عبادت و نماز و ذکر می پردازد. حارث او را در این حال می یابد، روز و شبی را با وی می گذارند و سپس او را به حال خویش رها می کند و مقامات پایان می یابد.

از کتاب مقامات حریری ده نسخه مصور به دست ما رسیده است که یک نسخه در کتابخانه لنینگراد، یکی در کتابخانه ملی وین، سه نسخه در کتابخانه ملی پاریس، سه نسخه در موزه بریتانیا، یک نسخه در استانبول و نسخه دهم در کتابخانه بودلی اکسفورد نگهداری می شود. اهمیت ویژه نگاره های مقامات حریری در این است که ما را با سبک زندگی جامعه عرب آن روزگار آشنا می سازد. این شناخت حوزه های مختلفی را در بر می گیرد که در زیر به بررسی آنها می پردازم.

- شناخت جامعه و روابط انسانی : شخصیت های مقامات حریری در موقعیت های متنوعی ترسیم شده اند. در این نگاره ها ما انسان هایی را می بینیم که گاه شاد و خوشحال در جشن عروسی یا مجلس بزمی شرکت کرده و خوشگذرانی می کنند و گاه بر بالای پیکر مرده ای به زاری می پردازند. زمانی خشمگینانه با هم نزاع می کنند و به هم می پرند و زمانی دیگر جامه احرام بر تن کرده و عازم سفر حج می شوند. این نگاره ها تصاویری واقع گرایانه از صحنه های زندگی روزمره مردمان آن زمان را در اختیار ما قرار می دهند و از این حیث ارزش فراوانی دارند. در برخی موارد، گاه به نکته جالبی همچون نحوه پوشش زنان در آن دوره نیز بر می خوریم.
شناخت طبقات اجتماعی : شخصیت های حاضر در نگاره ها موقعیت اجتماعی خاصی دارند. قاضی دادگاه، امام جماعت، والی، طبیب، ناخدا، غلام و گدا هر یک به طبقه اجتماعی خاصی تعلق دارند و نوع پوشش، رفتار و طرز نشستن آنها متفاوت از دیگری است.  

- شناخت محیط و جغرافیا : قهرمانان مقامات حریری از شهری به شهر دیگر سفر می کنند و داستان هر بار در جغرافیای خاصی روی می دهد. در جریان این سفرها و همراه با قهرمانان داستان با مساجدی در سمرقند، تفلیس، تنیس و مغرب ، گورستانی در ساوه، کتابخانه ای در بصره، مکتب خانه ای در حمص ، خیمه ای در اهواز و ... آشنا می شویم. این محیط ها منطبق با واقعیات زمان ترسیم شده اند و اطلاعات مفیدی را پیرامون روابط حاکم بر هر یک از این محیط ها و ویژگی های معمارانه آنها به ما منتقل می سازند.

- شناخت ابزار و وسایل: در بسیاری از نگاره ها، بنا به ضرورت، ابزار و وسایل مورد استفاده در آن دوره ترسیم شده اند. از یک کشتی بزرگ با جزئیاتش گرفته تا تیغ ها و نشترهای حجامت، منبر مسجد، ظروف متنوع، قندیل های آویخته به سقف و سازهای موسیقی، همه و همه در این تصاویر به چشم می خورند.
در کتاب نگارگری اسلامی اثر ثروت عکاشه، فصل کاملی به معرفی نسخه های مصور مقامات حریری اختصاص یافته است و توضیحاتی در خصوص برخی نگاره ها ارائه شده است. در زیر، تعدادی از نگاره ها را که در این کتاب اشاره ای به آنها نشده ارائه می دهم و به شرح مختصری پیرامون هر یک می پردازم. لازم به توضیح هست که این نگاره ها مربوط به نسخه سال 1222 میلادی هستند که در کتابخانه ملی پاریس نگهداری می شود.

مقامه چهارم : در راه سفر به دمیاط، شب هنگام کاروان برای استراحت باز می ایستد. حارث نجوای دو تن را می شنود که درباره شیوه رفتار با دوست و همسایه سخن می گویند. حارث کنجکاو می شود تا صاحب سخنان را بشناسد. با روشن شدن هوا در می یابد که آنها ابوزید و پسرش هستند. در این نگاره، موقعیت زمانی به شیوه جالبی نشان داده شده است. فضایی هلالی شکل به رنگ آبی تیره نشان از آسمان شب دارد که قرص کامل ماه و ستاره ها در آن می درخشند. همین شیوه بازنمایی شب، در نگاره ای دیگر مربوط به مقامه چهل و چهارم به کار گرفته شده است.ابوزید در سمت چپ تصویر در حال گفتگو با فرزندش دیده می شود. فضای صحنه با طراوت است و زمین با سبزه پوشیده شده است. دو درخت میوه دار در این نگاره به چشم می خورد که  به سبک نگاره های الادویة المفردة تصویر شده اند.

مقامه بیست و ششم : حارث در اهواز، خسته از سفر در حالی که وضع مالی خوبی نداشته به خیمه ای می رسد که غلامانی نیکو در اطراف آن در رفت و آمد بودند. درون خیمه پیری با جامه ای فاخر در حالیکه در اطرافش ظرفهای میوه دست چین قرار داشتند، نشسته بود. حارث با وی سخن می گوید و از پاسخ او در می یابد که پیر همان ابوزید است. از او می خواهد که داستان مالداری خویش را برای وی باز گوید. در این نگاره خیمه ای عربی به چشم می خورد که حارث در حال ورود به آن تصویر شده است. ابوزید درون خیمه نشسته و اطرافش را غلامانی در بر گرفته اند. پشت سر وی دو ظرف طلایی میوه قرار دارند و همه اینها از تمکن وی خبر می دهند. چین و شکن های پارچه مرغوب خیمه ، تأثیرات هنر بیزانسی را نشان می دهند.

مقامه بیست و هشتم : حارث به سمرقند سفر می کند و صبح آدینه به آنجا می رسد، به گرمابه رفته و گرد و غبار سفر را از تن می زداید و برای انجام فریضه نماز آدینه به مسجد جامع شهر می رود. امام جماعت وارد می شود و بر بالای منبر می رود و سخنانی فصیح در مذمت دنیا و یادآوری مرگ بر زبان می راند و سپس نماز را ادا می کند. حارث در پایان نماز در می یابد که امام کسی نیست جز ابوزید. حارث به خانه ابوزید می رود و می بیند که ابوزید شراب می نوشد. حارث او را به خاطر این کار نکوهش می کند. در این نگاره ما با فضای یک مسجد قرن هفتمی آشنا می شویم. منبر چوبی با تزئینات هندسی در جانب محراب قرار گرفته است. محراب جناغی شکل است و با نواری از جوانه های در هم تنیده از سایر بخشهای بنا متمایز شده است. قندیلهای طلایی رنگ یه سقف مسجد آویخته شده اند.  ابوزید بر بالای منبر در جامه ای که بی شباهت به لباس اسقفان نیست تصویر شده است. حارث مطابق متن کتاب در جایی نزدیک منبر نشسته تا بتواند خطبه را بشنود و حاضرین نیز با دقت به سخنان خطیب گوش می دهند.

مقامه چهل و هفتم : حارث در شهر حجم الیمامه تصمیم می گیرد حجامت کند. نشان از پیری حجامتگر به او می دهند. به نزد وی می رود و او را در حال نزاع با غلامی می بیند که پولی در بساط ندارد و مصرانه از پیر در خواست می کند وی را حجامت کند. در جریان نزاع، آستین غلام پاره می شود و این موضوع او را به گریه می اندازد. از پیر می خواهد زیان وارد آمده را برطرف سازد. اما پیر عنوان می کند پولی ندارد و از جماعت حاضر در صحنه کمک می خواهد. پول زیادی جمع می شود و آن دو، پول را بین خودشان تقسیم می کنند. در پایان حارث از پیر درخواست می کند که وی را حجامت نماید. پیر نزدیک حارث آمده و خود را معرفی می کند. حارث در می یابد که پیر و غلام کسی نیستند جز ابوزید و پسرش. در این نگاره، ابوزید در نقش پیر حجامتگر بر روی تخت کوتاهی نشسته و پشت سر وی جعبه ای چوبی به چشم می خورد که تیغ ها، نشترها و سایر وسایل جراحی در آن چیده شده اند. غلام سیه چرده در جامه ای قرمز رنگ تصویر شده و با ناراحتی و عصبانیت پیر را ترک می کند. پارگی لباس او به وضوح در تصویر دیده می شود. حارث با ریشی خرمایی رنگ در پشت سر غلام ایستاده و به بالا خیره شده است 

 

بدیع الزمان همدانی

 ابوالفضل احمدبن حسین بن یحیی بن سعید ملقب به «بدیع الزمان » یا «بدیع » از نامدارترین ادیبان عربی نویس ایرانی قرن چهارم . او مبتکر مقامه  نویسی است و در این فن در زبانهای عربی و فارسی و ترکی و عبری و... مقلدان بسیار داشته است .در 358 در همدان متولد شد و همانجا تربیت یافت . این که بعدها در نامه ای خود را «همدان المولد تغلب المورد و مضر المحتد» نامیده بیانی طنزآمیز است زیرا نمی توان «تغلبی » و در عین حال «مضری » بود (رجوع کنید به تغلب . مضر  ) اما بیقین عربگرا بوده و همچون بعضی ادیبان آن عصر گرایش ضد شعوبی داشته یا به آن تظاهر می کرده است .

 استاد بدیع الزمان در ادبیات عمدتا ابن فارس  بود اما پیشرفت سریع و شگفت انگیز وی مرهون استعداد عجیب و حافظه بی نظیرش بوده است که معاصرانش شاهد جلوه های شگفت آن بوده اند. بدیع الزمان پس از تکمیل تحصیلات خود در 380 به درگاه صاحب بن عباد  در ری رفت و پس از آزمایش مورد توجه خاص او که خود ادیبی برجسته بود قرار گرفت . در آنجا با هجویه سرایانی چون ابن سکرة هاشمی ابن الحجاج احنف عکبری و نیز ابودلف خزرجی  جهانگرد معروف  آشنا شد و ظاهرا شخصیت عجیب ابوالفتح اسکندری قهرمان اصلی مقامات مبتنی بر همین ابودلف است . به گفتة ثعالبی (ج 3 ص 415) بدیع الزمان شعر ابودلف را روایت می کرده و یکی از اشعار او را بر زبان قهرمانش گذاشته است (ویحک هذا الزمان زور/ فلا یغرنک الغرور ـ «المقامة القریضیه »).

وی از ری عازم جرجان شد و مدتی نزد اسماعیلیان جرجان بود تا در 382 به نیشابور رفت و در آنجا در مناظرات مفصلی با ابوبکر خوارزمی مشهورترین مترسل آن روزگار بر او پیشی جست  و نام خویش را در شرق و غرب عالم اسلامی گسترد و چند سالی را با گردش در شهرها و رسیدن به حضور امیران و بزرگان دانش پرور از جمله خلف بن احمد در سیستان به بهره گیری از شهرت خود گذراند در حالی که نوشته هایش پیش و بیش از خود او سرزمینها را در می نوردید. سرانجام در هرات مقیم و متأهل و صاحب ملک شد و از آنجا با خانواده اش در همدان به مکاتبه پرداخت (ثعالبی نامه های او به پدر و خواهرزاده اش را نقل کرده است ) اما ناگهان در 398 به علت مسمومیت یا سکته درگذشت. روایت نادری نیز هست که بدیع الزمان در همدان درگذشته و در محل برج قربان مدفن ابوالعلاء قاری به خاک سپرده شده است.

برخی بدیع الزمان را شیعه انگاشته اند (افندی اصفهانی ج 1 ص 36 قمی ص 119) اما او شافعی مذهب (سبکی ج 4 ص 160) و دوستدار اهل بیت بوده حق وفای صحابه را نیز می گزارده و به سنتهای واجب عمل می کرده است .گرایش ضد معتزلی نیز داشته («المقامة المارستانیه » ثعالبی ج 4 ص 308ـ309) و به اهل حکمت و شعر و بیان تاخته است و با آنکه یقینا ایرانی بوده آثار فارسی پدید نیاورده مگر اشعار ملمع . اما قدرت فکری وی در نقد و پرخاش جلوه گر می شود که در نوع خود بسیار کم نظیر بوده است . آثار بدیع الزمان عبارت است از اشعار و رسائل و مقامات اوست . او خود شاعریش را مزید بر نویسندگیش می شمرده و کسی را کاتب بلیغ می دانسته است که «نظمش از نثر کوتاه نیاید و ناپسندی شعرش از رونق کلام نکاهد» («المقامة الجاحظیه »).

مهارت بدیع الزمان در تقلید از شعر کهن چنان بوده است که قصیده ای از او که بر زبان شخصیتی داستانی به نام بشر بن عواته رانده شده ادیب نقادی چون ابن اثیر را چنان فریب داده که بشر را شخصی واقعی و مقدم بر متنبی (متوفی 354) و بحتری (متوفی 284) انگاشته است (عبود ص 42). رسائل او متنوع و ارزشمند است هم نشانه هایی از ساختار قصه و حکایت دارد و هم صنایع بدیعی خصوصا لزوم مالایلزم  . همچنین می توان از آنها نکته ها و آگاهیهای تاریخی ـ اجتماعی استخراج کرد. اما شاهکار بدیع الزمان مقامات اوست یعنی قطعات نثر مسجع و مصنوعی که در آن حادثه یا لطیفه ای دربارة قهرمانی به نام ابوالفتح اسکندری و از قول شخص موهومی به نام عیسی بن هشام روایت می شود.

قهرمان مقامات مرد فاضل و جهاندیده و فهمیده ای است که به سبب قدرناشناسی مردم زمانه و نادرست بودن نظام اجتماعی از راه کلاشی و اخاذی و حیله گری روزگار می گذراند و در واقع خود ودیگران را به تمسخر گرفته است . طنزپردازی و بدیهه سازی و تمثیل آفرینی و حفظ سیاق طبیعی کلام در عین صنعتگری در مقامات بدیعی جمع است . بدین سبب ترجمة آن اگر به قلم هنرمندی نیز صورت گیرد تنها حصه ای از لطف آن را منتقل می کند حال آنکه حریری بزرگترین مقامه نویس پس از بدیع الزمان بیش از حد دچار تکلف شده و در انتقاد اجتماعی هم به پای بدیع الزمان نرسیده است . بدیع الزمان نقش پرداز زندگی قرن چهارم است و حوادث کتابش در شهرها و نواحی بزرگ اسلامی و ایرانی (از جمله بلخ سجستان کوفه آذربایجان جرجان اصفهان اهواز بغداد بصره بخارا قزوین موصل شیراز حلوان شام مراغه نیشابور و ساری ) می گذرد.

او به وصف واقعگرایانة اخلاق و مرام و رفتار معاصران معتقد است گویی در پرده های نمایشی کوتاهی گوشه های زشت و محکوم شدنی جامعه را از نظر خواننده می گذراند و کارش بی آنکه جنبة موعظه و نصیحت داشته باشد آگاه کننده و افشاگرانه است . واقعگرایی بدیع الزمان در صحنه آرایی و آدمهای مقامه هایش و گاه در سخنان آنها نیز مشهود است چنانکه در «المقامة الدینار» از مصطلحات و حتی دشنامهای رایج میان اوباش و ولگردان آن زمان استفاده کرده در «المقامة الرصافیة » از اسرار دنیای دزدان و کف زنان و طراران پرده برداشته و در «المقامة الشامیة » اشارات وقیح جنسی را گنجانده است . با آنکه غالب مقامه ها به یک شیوه شروع و ختم می شود ـ یعنی راوی هربار قهرمان را در قیافة جدیدی می بیند و نه چندان دیر او را به جا می آورد ـ تنوع و تازگی مناظر و حوادث و گاه اشخاص فرعی حفظ می شود مثلا شرح وضع مضحکی که روستایی ساده دل در «المقامة البغدادیة » دچار آن شده یا وصف حمامی و دلاکها در بخش اول از «المقامة الحلوانیة » فراموش نشدنی است . در بخش دوم این مقامه ابوالفتح اسکندری حجام پرچانه ای است که دلاک خاموش هزار و یک شب را به یاد می آورد. حجام آسمان و ریسمان را به هم می بافد و با گفتن آنچه از ادب و کلام و امثال شنیده خواننده را مسحور قلم جادویی بدیع الزمان می کند. اما ابوالفتح اسکندری غالبا به صورت دریوزه گری شیاد ظاهر می شود که به زور زبان آوری و سخنوری از حاضران پول می گیرد و خرج عیاشی می کند. این تصویر طنزآمیزی است از ادیب آن دوران که می باید دریوزه گر دربارها و درگاهها باشد و برای پیشرفت کارش هر روز به رنگی درآید و شکاکانه و فرصت طلبانه دم را غنیمت بداند. بدینگونه ابوالفتح اسکندری گاه به هیئت سلحشوران و یکه سواران («المقامة الفراریة » «المقامة الملوکیة ») گاه به لباس گدایان با عصا و انبان («المقامة الاسدیة ») و گاه در زی غازیان داوطلب که برای جهاد با کفار کمک گردآوری می کردند ظاهر می شود («المقامة القزوینیة ») در مقامه ای دیگر هم مطرب میخانه است و هم پیشنماز مسجد («الخمریة ») و در همان حال ادیبی است نقاد و در شعرشناسی استاد («المقامة القریضیة ») بار دیگر در جلسه ای ادبی دربارة نثر اظهارنظر می کند و چون طلب زیادت می کنند او نیز زیادت می طلبد («المقامة الجاحظیة ») گاه ربایندة دستار شیطان («المقامة الابلیسیة ») و گاه نیز دعانویس («المقامة الحرزیة » و «المقامة الاصفهانیة ») است.

 در «المقامة الوصیة » بدیع الزمان موفق شده است که پیش از مولیر افکار یک «خسیس » تمام عیار را بیان کند اما شاهکار او «المقامة المضیریة » است که در آن جزئیات خانه و زندگی و کسب و معیشت بازاری تازه به دوران رسیده ای را وصف کرده و توانسته است خصلتهای گروه را در قالب فرد بنمایاند. ظاهرا قاضی حمیدالدین بلخی بهترین مقامه نویس به زبان فارسی نیز این مقامه را بهترین اثر بدیع الزمان تشخیص داده که با اقتباس از آن مقامة استادانة «سکباجیه » را پدید آورده است ( بهار ج 2 ص 333). منتخباتی از مقامات بدیع الزمان به زبانهای گوناگونی ترجمه شده است. 

 

 

منابع و مراجع

 

مقامه نویسی در ادبیات فارسی و تأثیر مقامات عربی در آن : فارس ابراهیمی حریری- تهران 1346

 

سبک شناسی نثر: سیروس شمیسا- تهران : نشر میترا1377

 

کیهان فرهنگی- مرداد 82 13- شماره 202

 

 

|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386  |
 
گل در بر و می در کف و معشوق به کام استگو شمع میارید در این جمع که امشبدر مذهب ما باده حلال است ولیکنگوشم همه بر قول نی و نغمه چنگ استدر مجلس ما عطر میامیز که ما رااز چاشنی قند مگو هیچ و ز شکرتا گنج غمت در دل ویرانه مقیم استاز ننگ چه گویی که مرا نام ز ننگ استمیخواره و سرگشته و رندیم و نظربازبا محتسبم عیب مگویید که او نیزحافظ منشین بی می و معشوق زمانی سلطان جهانم به چنین روز غلام استدر مجلس ما ماه رخ دوست تمام استبی روی تو ای سرو گل اندام حرام استچشمم همه بر لعل لب و گردش جام استهر لحظه ز گیسوی تو خوش بوی مشام استزان رو که مرا از لب شیرین تو کام استهمواره مرا کوی خرابات مقام استوز نام چه پرسی که مرا ننگ ز نام استوان کس که چو ما نیست در این شهر کدام استپیوسته چو ما در طلب عیش مدام استکایام گل و یاسمن و عید صیام است
|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386  |
 قافیه

مقدمه :

تعريف شعر ؛ شعر در لغت تازي مأخوذ از ((شعور )) است و به معاني : ((دانش ،فهم ، درك ، وقوف و دانايي )) به كار رفته و اصطلاحاً (( كلامي است مرتب ، معنوي ، موزون ، خيال انگيز و به قصد )) كه در آن انديشه ها و احساسات و عواطف شاعر در قالب الفاظي فصيح و زيبا مبتني بر قواعدي معين بيان مي شود .

به گفتة ارسطو : (( شعر سخني است مُخيّل كه شوري در دل برانگيزد و حالتي از غم يا شادي را در انسان ايجاد كند )) . به تعبيري ديگر ، شعر عبارت از بيان و تجسّم صورتهاي خيالي عاطفي است كه برانگيزانندة احساسات و هيجانات دروني افراد باشد ...

 

             برای دیدن ادامه بر روی ادامه مطلب کلیک کنید...  



ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386  |
 


ز هر طرف كه شود كشته سود اسلام است

 

وقتي كه دو دسته مخالف به جان يكديگر افتند و از هر گونه جرح و ضرب و قتل و خونريزي كوتاهي نورزند دسته و جمعيت ثالثي كه اتفاقاً با هر دو دسته اختلاف عقيده داشته باشد به جاي آنكه واسطه اصلاح و آشتي شود نايره تشديد اختلاف را دامن زند تاقوت و نيرومندي طرفين به ضعف و ناتواني گرايد و سرانجام برتري و سيادتش محرز و مسلم گردد.
اگر از اين گونه افراد و جوامع علت دو به هم زني و سعايت را جويا شوند و آنها را از اقدام به تشديد اختلاف ديگران برحذر دارند پشت چشم نازك كرده و جواب متكلم به اين مثال منظوم مترنم مي شوند:
ميان گبر و نصاري هميشه باد نزاع         ز هر طرف كه شود كشته سود اسلام است
چون ريشه تاريخي مصراع دوم كه امروزه به صورت ضرب المثل درآمده است در واقع از فلسفه اسلام و تسليم آب مي خورد لازم است به شرح جريان بپردازيم.

 

به طوري كه مي دانيم پيغمبر اسلام (ص) قبل از هجرت به مدينه مدت سيزده سال در مكه به ارشاد و دلالت مردم پرداخت و آنها را به اطاعت و عبادت خداوند متعال و تسليم در مقابل اراده و مشيت الهي دعوت فرمود ولي در ظرف اين مدت كفار قريش، او و پيروان معدودش را به انواع و اقسام مختلف اذيت و آزار كردند.
شكنجه دادند، گرسنه و تشنه نگه داشتند به حدي كه از شدت درد و رنج نمي توانستند بنشينند ولي پيغمبر (ص) سكوت مي كرد و پيروانش را نيز به صبر و شكيبايي دعوت مي فرمود.
ولي هنگامي كه آزار مشركان از حد گذشت و كار اسلام نيز قوتي گرفت خداوند فرمان داد تا مسلمانان با مشركان جنگ كنند و به نيروي شمشير از جان و مال و عرض و ناموس خويش دفاع نمايند.
اين گونه جنگها را كه در راه اعتلاي دين اسلام و غلبه نور بر ظلمت درگير مي شد جهاد مي گفتند. جهاد از لحاظ صيانت نفس و دفاع از ناموس و جلوگيري از فتنه، و از همه مهمتر حفظ حريم امنيت مسلمين جايز شمرده شده است.

 

نتيجه اي كه از اين مختصر گرفته مي شود اين است كه جهاد مسلمين با كفار و مخالفان شريعت از هر طرف به سود اسلام بود زيرا اگر مخالفان منكوب مي شدند موانع نشر و اشاعه دين مبين اسلام از پيش پاي مبلغان ومروجان دين برداشته مي شد و اگر مسلمين شربت شهادت مي نوشيدند قطع نظر از آنكه خود مؤبد و مخلد بودند ايمان راسخ آنها در پايمردي و جانبازي موجب مي شد كه مردم غير مسلمان را به حقيقت و حقانيت دين جديد واقف كرده گروه گروه اسلام بياورند و در صف مسلمين جاي گيرند.
ممكن است بعضيها در نزد خود چنين استنباط كنند كه ريشه تاريخي ضرب المثل بالا با آنچه كه مذكور افتاد كمترين ارتباطي ندارد. راست است كه ناظم اين شعر شايد منظور ديگري داشته ولي از آنجا كه مدلول ضرب المثل در آيات قرآني و گفتار پيغمبر اسلام (ص)، آنجا كه راجع به فلسفه جهاد و پيشرفت و گسترش اسلام و تحصيل سعادت دارين براي شهداي اسلام بحث مي كند كاملاً منعكس مي باشد علي هذا لازم دانست ريشه واقعي سود اسلام را در تلو اين مقاله موجز و مختصر بيان كرده با اين گفته سران و سربازان مسلمين پس از فتح قادسيه پايان دهد كه جواب همگي در برابر سؤال پرسش كنندگان قريب باين مضمون بود:
«ما مي دانستيم اگر كشته بشويم به بهشت مي رويم و اگر بكشيم باز هم به بهشت مي رويم.»

 

زير كاسه نيم كاسه اي است

اگر كسي ظاهراً دست به كاري زند ولي در پرده خفا و پنهاني به كاري ديگر مشغول باشد اصطلاحاً مي گويند:«زير كاسه نيم كاسه اي است.» يعني مطلب به اين سادگي نيست و فريب و نيرنگي در كار است.
بعضيها عبارت بالا را به شكل و هيئت كاسه اي زير نيم كاسه است مي گويند و مي نويسند كه البته غلط است زيرا پيداست با آن حجم و بزرگي هرگز زير نيم كاسه قرار نمي گيرد.
اما ريشه و علت تسميه آن:
كاسه ظرفي است كه در آن چيزي از انواع مأكولات و نوشيدنيها مي ريزند و مي خورند و مي نوشند، يا به قول ناظم الاطبا: « قدح و جام و ساغر و پياله و دوري و طبقچه بزرگ يا كوچك مسين و يا چوبين و يا گلين و باديه و قدح چيني بزرگ و كوچك و هر ظرفي كه در آن چيزي خورند.»

قبل از آنكه وسايل خنك كننده و نگاهدارنده از قبيل يخچال و فريزر و فلاسك و يخدانهاي كائوچويي اختراع شود و در دسترس مردم قرار گيرد اشياء و خوراكيهاي فاسد شونده را در كاسه مي ريختند و كاسه را در سردابه ها و زيرزمينها و اصولاً جاهاي محفوظ و دور از دسترس سكنه خانه- بخصوص اطفال- مي گذاشتند. آنگاه كاسه ها و قدحهاي بزرگ را وارونه بر روي آنها قرار مي دادند تا خس و خاشاك و گردغبار بر روي خوراكيها ننشيند و احياناً از دستبرد موش و گربه محفوظ بماند.
اصولاً قرار دادن كاسه و قدح بزرگ بر روي نيم كاسه- كه همان كاسه كوچكتر باشد- نه تنها از ورود و نفوذ دود و گرد و غبار جلوگيري مي كرد بلكه كاسه بزرگ در جاهاي كاملاً مسطح چنان نيم كاسه را در بر مي گرفت كه حرارت محتوياتش تا مدتي به همان درجه و ميزان اوليه تقريباً باقي مي مانده است.
اكنون ببينيم ريشه و علت تسميه عبارت مثلي بالا چيست و چرا به صورت ضرب المثل درآمده است؟

به طوري كه مي دانيم در آشپزخانه ها معمولاً كاسه ها و قدحهاي بزرگ را وارونه قرار نمي دهند بلكه آنها را در جاهاي مخصوص و معين به شكل و هيئت معمولي پهلوي همديگر مي گذارند و كاسه هاي كوچك و كوچكتر را يكي پس از ديگري در درون آنها جاي مي دهند. يا اينكه براي زيبايي و دكوراسيون آشپزخانه آنها را به شكلي كه قاعده به سمت ديوار و رويشان به سمت بيننده باشد قرار مي دهند.
پس با اين توصيف و توضيح اجمالي، اگر احياناً ديده شود كه كاسه بزرگي در آشپزخانه يا سردابه ها و زيرزميني به شكل و هيئت غيرمتعارف يعني وارونه روي زمين قرار گرفته است يا وضع غيرطبيعي حاكي از اين خواهد بود كه:
زير كاسه نيم كاسه اي است تا محتويات آن نيم كاسه يعني كاسه كوچكتر، از نفوذ دود و گرد و خاك و دستبرد حيوانات موذي و مزاحم محفوظ بماند. از آنجا كه بيننده فقط كاسه بزرگ را مي ديد و وجود نيم كاسه و محتوياتش در زير كاسه بر او مجهول بوده است لذا هر عملي كه سرپوش عملي ديگر بوده جنبه گول و فريب و نيرنگ پيدا مي كرده است اصطلاحاً گفته مي شود:«زير كاسه نيم كاسه اي است.» و اين عبارت به مروز زمان به صورت ضرب المثل درآمده تمام طبقات از معاني و مفاهيم مجازي آن در موارد مقتضي استفاده و استناد مي كرده اند.

تخم‌مرغ دزد، شتر دزد مي‌شود

در روزگار قديم مادر و پسري بودند. پسرك هنوز كوچك بود كه روزي از خانه همسايه‌شان يك تخم‌مرغ دزديد و آورد داد به مادرش. مادر بي‌اينكه از زشتي اين كار چيزي به پسرش بگويد آن را گرفت.
پسرك به اين وضع عادت كرد. چند روز بعدش يك مرغ دزديد و بالاخره جواني تنومند شد و دزدي مشهور و نترس. در شهر پادشاهي بود كه شترهاي زيادي داشت و در بين شترهاش شتري بود كه در تمام دنيا لنگه نداشت. روزي اين پسر در ميان شترهاي پادشاه چشمش به اين شتر افتاد و از آن خوشش آمد و چون دزد نترسي بود عزمش را جزم كرد كه آن را بدزدد ولي غافل از اينكه شترهاي پادشاه نگهبان‌هاي زيادي دارد.
شب وقتي براي دزديدن شتر رفت به دست نگهبانان شاه گرفتار شد. روز بعد شاه دستور داد اين دزد را كه مردم از دستش به تنگ آمده بودند به دار بزنند. پاي دار از او مي‌پرسند: «آيا حرفي دارد كه بگويد؟» جوان مي‌خواهد كه در آخرين لحظه مادرش را ببيند.
مادر او را مي‌آورند او به مادرش مي‌گويد: «مادرجان! چون تو خيلي براي من زحمت كشيده‌اي مي‌خوام در اين دم آخر زبان تو را ببوسم» مادرش هم گريه‌كنان زبانش را بيرون مي‌آورد كه پسرش ببوسد.
اما پسر با دندان زبان مادرش را مي‌گيرد و مي‌كند. البته مادر بيهوش مي‌شود. همه از كار دزد تعجب مي‌كنند. پادشاه علت اين كار را از او مي‌پرسد، مرد مي‌گويد: «اگر روز اولي كه من يك تخم‌مرغ دزديم مادرم به من مي‌گفت كه بد كاري مي‌كني و با من مهرباني نمي‌كرد حالا شتر دزد نمي‌شدم كه به دارم بزنند» پادشاه از حرف مرد خوشش مي‌آيد و او را مي‌بخشد و به جاي او مادرش را به دار مي‌زند.

 

 

زر دادم و دردسر خريدم

هر كسي بدون مطالعه و مداقه كاري انجام دهد و از رهگذر آن عمل ناسنجيده متحمل زيان و ضرر، و بلكه مزاحمت و دردسر شود در پاسخ ملامتگو از مصراع مثلي بالا استفاده مي كند تا موجب تنبه و عبرت ديگران گردد و نينديشيده تصميمي نگيرند.
جلال الدين محمداكبر شاه (1014-963 هجري) از سلاطين گوركانيه هند است كه سلسله مزبور بالغ بر سيصد سال (1264-932 هجري( در هندوستان فرمانروايي كرده اند. اكبرشاه همان كسي است كه براي ايجاد يك سلطنت ملي و رفع اختلافات فرق و ملل و نحل در سال 975 هجري مذهب صلح كل را بنياد نهاده آن را مذهب الهي نامگذاري كرد، و مقرر داشت كه در هر شب جمعه علما و مشايخ اسلام از شيعه و سني و كشيشان ژروئيت نصاري و احبار يهود و مؤبدان زردشتي و برهمنان هنود و حتي ملحدان و دهري مذهبان با كمال آزادي چهار ايواني كه براي نيت در قصر خود بنا كرده بود انجمن ساخته مباحثه و احتجاج نمايند و خود تحت عنوان ملكه اجتهاد و ظل الله به سخنان ايشان گوش فرا داده قضاوت مي كرد.
اكبرشاه «در فهم و دانش و همت و بينش و رأي و تدبير و عدل و داد بي نظير بوده معاصر شاه عباس ماضي صفوي است و با يكديگر مراوده اي تمام داشته اند.»
اكبرشاه طبع شعر داشت و گهگاه به فارسي شعر نيكو مي سرود. گويند شبي فارغ از قيل و قال سلطنت و كشورداري، مجلس بزمي آراست و در شرب خمر و ميگساري افراط كرد.

 

بامدادان به سر درد شديدي مبتلا گرديد و در پاسخ نديمان و آشنايان كه به عيادتش رفته بودند مرتجلاً گفت:
دوشينه زكوي مي فروشان       پيمانه مي به زر خريدم
اكنون ز خمار سر گرانم          زر دادم و دردسر خريدم
مصراع اخير از آن تاريخ ضرب المثل شد و به اقتضاي زمان و مكان مورد استفاده و استشهاد واقع مي شود.





|+| نوشته شده توسط ف.حق نظری در دوشنبه بیست و نهم بهمن 1386  |
 
 
بالا